Koninklijke Vereniging van Organisten en Kerkmusici

2012 historie

Zaterdag 14 april 2012 Orgelexcursie naar Kampen en Zalk

10.00 uur: Verzamelen bij de Ger. Burgwalkerk te Kampen (Burgwal 60). Hier drinken we eerste koffie.
In 1875 werd de Burgwalkerk in gebruik genomen en in 1877 was het orgel gereed: een tweeklaviers instrument met aangehangen pedaal. Het telde 17 stemmen. In 1880 plaatste Jan Proper een Celeste 8' op het Bovenwerk. In 1942 werd het orgel gerestaureerd door J. Reil. Deze maakte een pneumatische pedaallade met drie stemmen. Verder maakte hij de Praestant van het hoofdwerk enkelkorig, verwijderde de Celeste en plaatste het Bovenwerk in een zwelkast.
In 1951 werd het orgel naar achteren geplaatst, omdat het voorover begon te hellen. J. Reil voerde de werkzaamheden uit. Hij maakte een kas voor een rugwerk en een drieklaviers speeltafel. De oude beelden werden van het orgel verwijderd. Reeds in de jaren 1958/1959 bleek een nieuwe restauratie nodig, die door Willem van Leeuwen werd uitgevoerd. Om ruimte te creëren voor het pedaal wijzigde hij de opbouw volledig: het Hoofdwerk verhuisde naar boven, en het oude Bovenwerk kwam als positief onder het Hoofdwerk. Het nieuwe pedaal met vijf stemmen plaatste hij in de pedaaltorens. Hij maakte ook een nieuwe tractuur en een nieuwe klavierbak. De zwelkast werd verwijderd. Het geheel werd uitgevoerd onder advies van de Orgel Adviescommissie van de GOV. Op 18 maart 1959 nam men het orgel weer in gebruik. De organist van de kerk, Piet Zwart, speelde hierbij werken van Bach, Pachelbel en Jan Zwart. Uiteindelijk moest in 1960 het orgel al weer worden gedemonteerd, omdat het plafond van de kerk een restauratie nodig had nadat het op 24 juni 1960 gedeeltelijk was ingestort. Bij de herbouw in 1964 werden nieuwe beelden geplaatst en tevens werd eindelijk het nog altijd lege rugpositief gevuld met negen stemmen. Het werk is opnieuw uitgevoerd door Willem van Leeuwen. In 2006/2007 is het orgel door de firma Reil geheel gereviseerd. Enkele registers werden opnieuw geïntoneerd. Tevens is de orgelkas gerestaureerd en in een witte kleur geschilderd. Op 24 mei 2007 nam men het orgel weer in gebruik.
Dispositie
Hoofdwerk: Quintadeen 16', Praestant 8' - dubbelkorig, Holpijp 8', Octaaf 4', Roerfluit 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2', Mixtuur IV-VI sterk, Cornet IV sterk (discant), Trompet 8'.
Bovenwerk: Praestant 8', Viola di Gamba 8', Doesfluit 8', Octaaf 4', Speelfluit 4', Nasard 2 2/3' - 1951, Fluit 2', Mixtuur IV sterk, Hobo 8' - 1951, Tremulant.
Rugwerk: Quintadeen 8', Holpijp 8', Praestant 4', Gedekt Fluit 4', Gemshoorn 2', Quint 1 1/3', Scherp III sterk, Sesquialter II sterk (discant) - 1951, Kromhoorn 8' - 1964, Tremulant.
Pedaal: Subbas 16', Praestant 8', Octaaf 4', Fagot 16', Cornet 4'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Positief, Hoofdwerk - Rugwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Positief, Pedaal - Rugwerk.
Het pijpwerk zonder jaartal is van oude datum, deels uit Maassluis (1732).

12.00 uur: Lunch in Kampen

13.45 uur: Bezoek aan het orgel van de Lutherse Kerk te Kampen (Burgwal 85)
De oude Lutherse Kerk uit 1648 werd op 28 november 1841 door brand verwoest. Op 13 augustus 1843 werden de nieuwe kerk en het nieuwe orgel met één klavier en aangehangen pedaal in gebruik genomen. Het is gebouwd door Naber. In 1910-1911 bouwde Jan Proper er een bovenwerk bij. Tevens plaatste hij een Cello 8' op het hoofdwerk. Het orgel werd in april 1912 weer in gebruik genomen. In 1941 is het orgel gerestaureerd door H.W. Flentrop, waarbij het pedaal middels een transmissie een Subbas 16' kreeg. Flentrop plaatste een Trompet 8' van Knipscheer op het hoofdwerk. Ook verving hij de Cello van Proper door een Mixtuur. Op een kantsleep werd aan het Bovenwerk een Sesquialter toegevoegd. Op zondag 21 september 1941 kon het orgel weer in gebruik worden genomen. Mede als gevolg van de heteluchtverwarming raakte het orgel rond 1980 in onbespeelbare toestand. Maarten Oranje restaureerde het in 1986. Hij verving de Sesquialter van Flentrop door een oude Cornet III sterk van Proper. De Vox Céleste verving hij door een Woudfluit 2', gemaakt van het vierde koor van deze Cornet. De Fluit Dolce werd uitgebreid met een eigen groot octaaf, en tenslotte is de Mixtuur veranderd van samenstelling, meer in de stijl van Naber. Het pedaal is later ook gewijzigd door Maarten Oranje. Hij plaatste een Gedekt 8', die grotendeels gecombineerd is met de Subbas en er werd een koppeling Pedal - Bovenwerk aangelegd. Henk van der Luyt maakte nieuwe registerplaatjes.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Quintadena 8', Octaaf 4', Gemshoorn 4', Octaaf 2', Mixtuur III-V sterk, Trompet 8' - Knipscheer.
Bovenwerk: Fluit Dolce 8' - 1911/1986, Viola di Gamba 8' - 1911, Roerfluit 4' - 1911, Woudfluit 2' - 1986, Cornet III sterk (discant) - 1986, Tremulant.
Pedaal: Subbas 16' - transmissie, Gedekt 8' - gecombineerd met Subbas.
Koppelingen: Hoofdwerk - Bovenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Bovenwerk.

16.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Prot. Kerk te Zalk (Kerkplein 22) Hier drinken we afsluitend een kopje koffie of thee.
Het orgel in de Hervormde Kerk te Zalk is een geschenk van Jan van der Voort uit Zwolle. Het instrument werd in 1891 gebouwd door Jan Proper, in samenwerking met Zwier van Dijk, en kon op 6 september 1891 in gebruik worden genomen. In 1961/1962 werd het door De Graaf gerestaureerd. Deze voegde tevens een Mixtuur toe aan het eerste manuaal. Dirk Jansz. Zwart was adviseur bij deze restauratie. Op 1 maart 1962 is het orgel weer in gebruik genomen met een bespeling door de adviseur. Een nieuwe restauratie werd in de jaren na 1980 steeds noodzakelijker. Ontbreken van fondsen en de status van het orgel (geen Rijksmonument) zorgden voor een lange weg. In 1996 is het orgel op de monumentenlijst geplaatst. Al in 1990 was Stef Tuinstra aangetrokken als adviseur. Pas in 2003 kon de opdracht voor een restauratie worden gegeven aan de firma Reil. De voorbereidingen konden van start gaan, terwijl intussen financiële acties werden gestart voor de dekking van het project. De doelstelling van de restauratie was herstel van de situatie van 1891 met enkele aanvullingen. De Mixtuur uit 1962 is vervangen door een Cornet. Om het pedaal meer bruikbaar te maken is de Bourdon 16' aangepast, zodat bij halfgetrokken register de Bourdon in het groot octaaf van het pedaal klinkt. Ook is er een nieuwe magazijnbalg geplaatst. Het werk is in 2008-2009 uitgevoerd door de firma Reil. Op woensdag 29 april 2009 kon het orgel weer in gebruik worden genomen.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Roerfluit 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2', Cornet IV sterk - 2009, Trompet 8' (gedeeld).
Bovenwerk: Principal 8', Doesfluit 8', Viola di Gamba 8' - C-H gecombineerd met Doesfluit, Voix Célèste 8' (discant), Speelfluit 4'.
Pedaal: Aangehangen.
Koppelingen: Manuaalkoppel, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Bovenwerk.
Speelhulpen: Afsluiting.
 

10 maart 2012 Orgelexcursie naar Groningen
10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Michaëlkerk te Mensingeweer (Hoofdstraat 1, Mensingeweer)
Arp Schnitger bouwde in 1696-1698 een éénklaviers orgel zonder pedaal voor de kerk in Pieterburen. In 1701 plaatste Allart Meyer een loos rugwerk. Het aangehangen pedaal werd in 1704 gemaakt door Johan Radeker. In 1772 is het orgel door Hinsz gerestaureerd. Hij maakte een nieuwe sleeplade, met een lang octaaf, waarop het bestaande pijpwerk werd geplaatst. Hinsz voegde een Fluit 4' toe. Mixtuur en Trompet werden gehalveerd. Hierna werkte N.A.G. Lohman in 1867 aan het orgel. Deze verving de Sexquialter en de Mixtuur door een Salicionaal en een Viola di Gamba. De Nederlands Hervormde Kerk van Mensingeweer kocht het instrument in 1901, echter zonder het loze rugwerk, dat in Pieterburen achter bleef. Het huidige klavier van het orgel is van Hinsz. Na de overplaatsing is er opnieuw een loos rugwerk bij het orgel geplaatst. In 1982 is het door Van Vulpen gerepareerd. Mense Ruiter plaatste in 1992 een nieuwe windmachine, en voerde in 1996 een restauratie uit. Het loze rugwerk, voorzien van als pijpen geschilderde houten stokken, werd in 2003 verwijderd, waarna Mense Ruiter een zeer grondige restauratie uitvoerde, die eind 2010 was afgerond. Hierbij is de situatie van 1901 hersteld.
Dispositie
Manuaal: Praestant 8', Holpijp 8', Salcionaal 8' (gedeeld) - 1867, Viool di Gamba 8' (discant) - 1867, Octaaf 4', Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Trompet 8' (gedeeld) - 1698, Tremulant - 1772.
Pedaal: Aangehangen.
Speelhulpen: Windlosser.
Info: http://www.arpschnitger.nl/smens.html

12.00 uur: Lunch in Pieterburen

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Petruskerk te Pieterburen (Hoofdstraat 74, Pieterburen)
De gotische Petruskerk van het Groningse Pieterburen is gebouwd in de eerste helft van de 15e eeuw.
De kerk is in het begin van de 17e eeuw uitgebreid met een noordelijke dwarsbeuk. De toren dateert uit het begin van de 19e eeuw en is gebouwd in opdracht van jonker Goosen Geurt Albeda, borgheer van Dijksterhuis, zoals blijkt uit de tekst van de in de toren ingemetselde steen. Deze toren fungeerde tevens als gevangenis voor het dorp.
In het koor van de kerk bevindt zich de grafkelder van de borgheren van Dijksterhuis. Hun herenbank, ontworpen door de stadsbouwmeester van Groningen, Allert Meijer, bevindt zich eveneens in het koor.
De preekstoel is gemaakt in de tweede helft van de 18e eeuw. Op de hoeken zijn allegorische vrouwenfiguren geplaatst. Het klankbord boven de preekstoel is van een ouder datum.
In de triomfboog zijn voorstellingen van het offer van Abraham en Christus en de Samaritaanse vrouw bij de put te zien.
De kerk is thans in het bezit van de Stichting Oude Groninger Kerken. Van tijd tot tijd worden er concerten gegeven.
Arp Schnitger bouwde in 1696 een nieuw orgel in de Nederlands Hervormde Kerk van Pieterburen met 8 stemmen. Het instrument kreeg in 1701 een loos rugwerk van Allart Meyer. Radeker bracht in 1704 een aangehangen pedaal aan. Het orgel is door Hinsz hersteld in 1772. De Nederlands Hervormde kerk van Mensingeweer kocht het Schnitger-orgel in 1901, maar liet het lege rugpositief en de balustrade in Pieterburen achter.
In 1901 bouwde F. Leichel en Zoon een nieuw instrument dat volgens opdracht groter, maar van dezelfde vorm als het oude instrument moest zijn. De Leichel-kast werd in imitatie eiken geschilderd. In 1922 brak er brand uit in de kerk, maar van het orgel raakte enkel snijwerk aan de linkerzijde beschadigd. Mense Ruiter voerde in 1946 grote herstelwerkzaamheden uit. Inmiddels is het kerkgebouw niet meer in gebruik als kerk. In 2006 startte Mense Ruiter een nieuwe restauratie.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Cello 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Quintfluit 2 2/3', Octaaf 2', Cornet IV sterk, Trompet 8' (gedeeld).
Bovenwerk: Viool-Prestant 8', Violine 8', Aeoline 8', Lieflijk Gedekt 8', Fluit 4'.
Pedaal: Aangehangen.
Info: http://www.arpschnitger.nl/spieterb.html

15.00 uur Bezoek aan het orgel van de Hervormde kerk te Ulrum (H. de Cockstraat 5, Ulrum)
Het dorp Ulrum is bij velen bekend vanwege de Afscheiding in 1834. Dominee Hendrik de Cock kon zich niet verenigen met de vrijzinnige opvattingen en manier van preken in de Nederlandse Hervormde Kerk. Dit gaf problemen met de classis, de particuliere synode en met vele notabelen in zijn omgeving. Veel eenvoudige, ongeletterde mensen uit het dorp en de omgeving, zelfs van heinde en ver, kwamen vol interesse naar zijn preken luisteren. Na vele waarschuwingen, boetes, inkwartiering van dragonders (soldaten), schorsing en afzetting besloot hij samen met de kerkenraad om tot Afscheiding over te gaan.
In de Hervormde Kerk te Ulrum bouwde Lohman het eerste nieuwe orgel op Nederlandse bodem. Het snijwerk is gemaakt door dhr. M. Walles. Op 22 oktober 1806 is het gekeurd door P.M. Nieborgh (organist te Groningen) en J. Buizinge (organist van de kerk), waarna het op 2 november 1806 in gebruik is genomen. Van Oeckelen repareerde het orgel in 1872/1873 en verwijderde de Basson 16'. Hiervoor in de plaats werd een Bourdon 16' toegevoegd op de plaats van de Holpijp 8', en de Holpijp kwam op de plek van de Basson. Van Oeckelen maakte ook een nieuw klavier. Het orgel bleef hierna ongewijzigd. De kerk zelf werd in 1916 gerestaureerd, en hierbij de stuclaag van de wanden en de gewelven verwijderd. In 1981 is het gedemonteerd door Bakker & Timmenga en volledig gerestaureerd. Op 3 maart 1984 werd het weer in gebruik genomen met een bespeling door Aart van Beek, adviseur tijdens de restauratie.
Dispositie
Manuaal: Bourdon 16' - 1873, Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Nachthoorn 2', Mixtuur III-IV sterk, Trompet 8' (gedeeld), Tremulant.
Pedaal: Aangehangen.

Info: http://www.petertenkate.nl/Ulrum.htm

21 januari 2012 jaarvergadering, tevens excursie naar Beilen en Pesse
10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Stefanuskerk te Beilen (Prins Bernhardstraat 12, 9411 KH, Beilen). Hier drinken we eerst een kopje koffie.
Hoewel het niet zeker is, wordt het als zeer waarschijnlijk aangenomen dat Timpe de maker van dit orgel is. Timpe bouwde het voor de RK Broederkerk te Groningen in de jaren 1825-1829. Het orgel werd op 16 juni 1840 te koop aangeboden, en het werd verkocht aan de Nederlands Hervormde Kerk te Beilen. Op 22 november 1840 is het in gebruik genomen. In de Broederkerk te Groningen werd een nieuw orgel gebouwd door Van Oeckelen. Van Oeckelen herbouwde ook het orgel in Beilen in 1862. Hij verving het pijpwerk, de windlade en de mechaniek. Het front werd verbreed met twee pijpvelden. In 1939 voerde Neuhauser uit Assen reparatiewerkzaamheden uit. In 1967-1969 werd het instrument door Flentrop gerestaureerd onder advies van Lambert Erné. Op 2 april 1969 kon het orgel weer in gebruik worden genomen.
Het kerkgebouw wordt sinds de vorming van de PKN Stefanuskerk genoemd.
Dispositie
Manuaal: Prestant 16' (vanaf e), Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Viola da Gamba 8', Octaaf 4', Nachthoorn 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2', Mixtuur III-V sterk (gedeeld), Trompet 8'.
Pedaal: Aangehangen.
Speelhulpen: Trede voor forte en piano.

12.00 uur: Lunch (op eigen gelegenheid)

13.30 -15.00 uur: Jaarvergadering bij de Gereformeerde kerk te Pesse (Hoogeveenseweg 22, 7931 TD Pesse (Spaarbankbos)
Agenda jaarvergadering :
-Opening
-Mededelingen
-Jaarverslag van de penningmeester (ontvangt u tijdens de vergadering)
-Jaarverslag van de secretaris (zie PDF)
-Voorlopig programma 2012 (zie onderaan dit bericht)
-Benoeming afgevaardigden Algemene Vergadering KVOK
-Rondvraag
-Sluiting

Aansluitend aan de vergadering zal Henk de Haan een dia-presentatie houden van de excursies die de KVOK afdeling Drenthe het afgelopen jaar (2011) heeft gehouden.

Rond 15.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Gereformeerde kerk te Pesse.
In 1977 wijzigde Vierdag een bestaand orgel ingrijpend. Dit orgel werd in 1942 door Vierdag geplaatst in de op 18 mei 1941 gestichte kerk. Het was afkomstig uit Zwolle. Mogelijk is het orgel in 1925/1926 door Steinmann gemaakt. Ook maakte men een nieuwe orgelkas. Steendam voerde in 1999 groot onderhoud uit.
Dispositie
Manuaal: Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 3', Fluit 2', Mixtuur III sterk.
Pedaal: Subbas 16'.

2011 historie

 

Zaterdag 19 november 2011 Uitnodiging voor de orgelexcursie naar Slochteren, Schildwolde en Hellum
In een eerder bericht was vermeld dat de excursie op 12 november a.s. zou zijn, maar in verband met de beschikbaarheid van de te bezoeken kerken is gekozen voor

9.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Hervormde Kerk te Slochteren (Hoofdweg 110, Slochteren)
De kerk met vrijstaande hoge toren stamt uit omstreeks 1300. In de toren hangt een klok uit 1373, die vermoedelijk afkomstig is uit de kloosterkerk van Wittewierum. In de kerk is een grafzerk bewaard gebleven van Z.H. Rengers uit 1613. Er hangen rouwborden van mr. Henric Piccardt en zijn vrouw Anna Elisabeth Rengers. Beide zijn echter in Harkstede begraven.
De vierkante toren staat los van de kerk. Deze heeft een zadeldak. Dit is een dak dat twee gelijke hellende vlakken heeft, die in de nok samen komen. De toren is gebouwd omstreeks het jaar 1300 en heeft een hoogte van 36 meter. In 1975 is de toren gerestaureerd.
In 1895 leverde de firma Van Oeckelen & Zn. voor de tweede maal een nieuw orgel aan de Hervormde Gemeente te Slochteren. Het in 1869 door hen gebouwde instrument was in 1880 verloren gegaan door een brand. Het nieuwe orgel heeft slechts één manuaal, al suggereert het front een tweeklaviers instrument met vrij pedaal. Het orgel is sinds de bouw niet meer gewijzigd. De firma Holtman & Leemshuis maakte het instrument in 1936 schoon. Rond 1950 werd een tremulant toegevoegd, die echter al weer geruime tijd niet meer aangesloten is. Het orgel is in 2009/2010 gerestaureerd door Pels & Van Leeuwen. Op vrijdag 7 mei 2010 nam men het weer in gebruik.
Dispositie
Manuaal: Bourdon 16' (gedeeld), Violon 16' (discant), Prestant 8', Holpijp 8', Viola di Gamba 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Trompet 8' (gedeeld).
Pedaal: Aangehangen.
Speelhulpen: Windlosser.

11.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Hervormde Kerk te Schildwolde (Hoofdweg 127, Schildwolde)
De kerk met haar losstaande Juffertoren is in 1686 gebouwd op een keileemrug (restant uit de ijstijd) en is uniek vanwege haar geheel gemetselde spits. De Juffertoren staat met haar 46 meter hoogte op het hoogste punt van Schildwolde. De toren is van grond af tot aan de achtkantige spits sierlijk gemetseld in Romano-gotische stijl. Op de westkant van de toren wordt het jaartal 1289 vermeld, maar de toren is ongetwijfeld ouder. Een soortgelijke toren staat in Onstwedde en er heeft tevens een gestaan in Holwierde (deze is echter in 1855 gesloopt).
In 1868 leverde Roelof Meijer zijn tweede orgel aan de Hervormde Kerk te Schildwolde. In 1873 breidde hij het uit met een Trompet 8'. Klaas Doornbos repareerde het orgel in 1944/1945. Hij verving de Gemshoorn 8' door een Quint 1 1/3'. Hij vernieuwde de Octaaf 4'. In 1953 werkte K. Mateboer aan het orgel. Hij voorzag de windlade van systeemringen en verwijderde de Trompet. In 1977 restaureerde A.J. Opten het orgel. De Trompet ontbreekt nog altijd.
Dispositie
Manuaal: Bourdon 16' (gedeeld), Prestant 8', Roerfluit 8', Viola di Gamba 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2', Quint 1 1/3', Trompet 8' - Ontbreekt.
Pedaal: Aangehangen.
Speelhulpen: Ventiel.

12.15-13.15 uur: Lunch op eigen gelegenheid

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Hervormde Kerk te Hellum (Hoofdweg 133, Hellum)
De Hervormde Kerk van Hellum is een fraaie oude kerk, die rond 1100 gebouwd werd en vele malen vernieuwd werd. Het gebouw heeft een fundament van zware keien, die op enkele plaatsen nog zichtbaar zijn. Het is de oudste kerk van de gemeente Slochteren en heeft de 2 oudste rouwborden van de gehele provincie Groningen. In het kerkgebouw zijn enkele sarcofagen te zien.
Het orgel in Hellum is waarschijnlijk nog ouder dan 1661. In het huidige orgel is pijpwerk aanwezig uit de zestiende eeuw. Ook in de kas zijn oudere delen verwerkt. Waarschijnlijk is het door Hendrick Huis omgebouwd en vernieuwd in 1661. Vermoedelijk had het een klavieromvang van FGA-g''a'', en is het door Huis omgebouwd tot CDEFGA-c'''. Nicolaus Anthonie Lohman bouwde het werk in 1819 om. Al in 1817 had hij de windvoorziening vernieuwd. Het instrument kreeg nu een volledig klavier. Het orgel kreeg twee nieuwe stemmen: een Speelfluit 2' en een Trompet 8'. In oktober 1819 is het vernieuwde orgel weer in gebruik genomen. Toen de kerk in 1962 in restauratie ging werd het orgel door Bakker & Timmenga gedemonteerd. Het verkeerde in slechte staat: de balgen waren lek, evenals de kanalen en de windladen, veel pijpwerk was gedeukt en gescheurd en de Trompet was van de lade genomen en in de kas gelegd. In 1976 was de restauratie voltooid, onder advies van Klaas Bolt. Op 8 april werd het weer in gebruik genomen.
Dispositie
Manuaal: Bourdon 16’, Prestant 8’, Holpijp 8’, Octaaf 4’, Roerfluit 4’, Quint 3’, Octaaf 2’,
Speelfluit 2’, Trompet 8’ B/D, Tremulant
Pedaal: Aangehangen.

15.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Vrijgemaakt Gereformeerde Kerk te Schildwolde (Hoofdweg 34, Schildwolde)
In 1915 leverde Martin Vermeulen een nieuw orgel voor de in 1911 voltooide Gereformeerde Kerk in Schildwolde. Vermeulen had een tweeklaviers orgel ontworpen, maar vanwege de kosten werd dit teruggebracht tot één manuaal en pedaal met twee transmissies. Het overgebleven materiaal gebruikte hij voor de bouw van een orgel voor de Gereformeerde Kerk te Benschop. Het pijpwerk was gedeeltelijk oud en gedeeltelijk nieuw. Ook de windlade was oud. Deze windlade bevat een inscriptie van de orgelmaker Overdijk, Amsterdam uit 1845. Waarschijnlijk gebruikte hij materiaal van een oud Vlaams orgel. Mogelijk gaat het hier om het in 1782 door Pieter van Peteghem gemaakte orgel voor de Amsterdamse schuilkerk "Het stadhuis van Hoorn", de Dominicuskerk. De kas van dit orgel plaatste Vermeulen in de Gereformeerde Kerk in Noordwijk. Op 22 maart 1916 is het orgel in gebruik genomen. De firma Spiering verving in 1939 twee stemmen door nieuwe, zachtere registers. Ook plaatste hij een electrische windmachine. Het orgel is in 1951 toch een tweeklaviers orgel geworden, dankzij een uitbreiding door de firma Madern-Moraal. De Quintadeen, de Octaaf 4' en twee koren van de Cornet werden gebruikt voor dit tweede klavier. Er werd een nieuwe speeltafel geleverd door Laukhuff. Op 4 januari 1952 nam men het orgel weer in gebruik. Mense Ruiter reviseerde het orgel in 1971. Hij voegde de Quint en de Terts samen tot een Sesquialter. De Octaaf 4' van het Bovenwerk ging terug naar het Hoofdwerk, terwijl er een nieuwe Octaaf 4' op het Bovenwerk werd geplaatst. Tenslotte plaatste Ruiter een Sifflet op het Bovenwerk. De transmissies van het Pedaal maakte Mense Ruiter electrisch. De Mixtuur werd opgeschoven. Op de windlade van het Hoofdwerk bleef nog altijd de plaats van de oude Cornet vacant. In 2001 startte een nieuwe restauratie door Mense Ruiter. Men wilde met deze restauratie het klankbeeld meer tot één geheel maken. Ook moest een echt vrij pedaal worden aangelegd. Uit voorraad van de orgelbouwer kwam een originele Martin Vermeulen-Viool 8', en ook kon een Fluit 4' uit 1938 worden overgenomen van Bakker & Timmenga, die gemaakt was door A. Pannekoek. Ook plaatste Ruiter een Klarinet 8' op het Bovenwerk, gemaakt naar vroegtwintigste-eeuwse voorbeelden. Op 11 juni 2002 is het opgeknapte orgel weer officieel in gebruik genomen. Het werd daarbij bespeeld door Jan Jongepier, adviseur tijdens de restauratie.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Salicionaal 8', Roerfluit 8', Quintadeen 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Cornet V sterk - 1915/2002, Mixtuur II-III-IV sterk - 1915/1971, Trompet 8'.
Bovenwerk: Holpijp 8', Viool 8' - oud, Prestant 4', Fluit 4', Fluit 2' - 1950/2002, Flageolet 1' - 1971, Klarinet 8' - 2002.
Pedaal: Subbas 16', Openbas 16' - 1971/2002, Octaafbas 4' - 2002, Bazuin 16' - 2002.
Koppelingen: Hoofdwerk - Bovenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Bovenwerk.
Speelhulpen: Tremulant.

.

 

Zaterdag 22 oktober 2011 “3D”-orgelexcursie Diever, Dwingeloo, Dieverbrug)
Aanvullende gegevens en foto's van de orgels zijn te vinden op www.orgelsindrenthe.nl

9.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Gereformeerde Kruiskerk te Diever (Kruisstraat 1a, 7981 AR Diever)
Bij de Kruiskerk worden we ontvangen met koffie. Vervolgens bezoeken we het nieuwe orgel uit 2011, dat op 18 maart j.l. in gebruik is genomen.
Het orgel werd gebouwd door de firma A. Nijsse & Zoon uit Oud-Sabbinge. De bouw van het instrument ter waarde van 350.000 euro was mogelijk door een gift van een anoniem gemeentelid.
Dit nieuwe orgel vervangt een orgel van Leeflang, waarover de Gereformeerde Kerk van Diever sinds 1974 beschikte. Het nieuwe Nijsse-orgel heeft twintig registers verdeeld over Hoofdwerk, Onderpositief en Pedaal. Voor de orgelkas heeft het Ambrost-orgel (1821, in 2002 gereconstrueerd door Nijsse) van de Hervormde Kerk te Vaassen model gestaan. De klaviatuur bevindt zich aan de linkerzijkant van het orgel.

Dispositie:
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Fluit 4', Octaaf 2', Cornet V sterk (8') (discant), Mixtuur III-IV sterk (1 1/3'), Trompet 8', Tremulant.
Onderpositief: Holpijp 8', Viola di Gamba 8', Prestant 4', Gemshoorn 4', Nasard 3', Woudfluit 2', Dulciaan 8', Tremulant.
Pedaal: Subbas 16', Prestant 8', Bazuìn 16', Trompet 8'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Onderpositief, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Onderpositief.

11.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Hervormde Kerk te Diever (Hoofdstraat 45, 7981 AD, Diever)
Petrus van Oeckelen bouwde in 1845 een orgel in de kerk van Tjamsweer. Hij gebruikte hierbij een windlade en pijpwerk van Timpe uit 1830. Het instrument werd door de gebroeders Van Oeckelen in 1882 in Diever geplaatst. Zij maakten een nieuwe kas met delen van de oude, een nieuwe balg, en een grotendeels nieuwe mechaniek. Op Tweede Paasdag, 10 april 1882, nam men het orgel in gebruik. In 1955 moest het orgel worden opgeslagen tijdens de kerkrestauratie. Lukas Rinkema uit Woldendorp demonteerde het instrument. In 1959 volgde herplaatsing, waarbij de kas wit werd geschilderd en de magazijnbalg vervangen. Mense Ruiter voerde in 1982 een voornamelijk technische restauratie uit. Het pedaal werd hierbij door een oud Van Oeckelen-pedaal vervangen. In 1992 werd het orgel opnieuw gerestaureerd. Adviseur bij de restauratie was Stef Tuinstra. De kas is inmiddels weer in de oorspronkelijke kleur geschilderd. Op 13 juni is het orgel weer in gebruik genomen. Het werd hierbij bespeeld door Stef Tuinstra en door de organist van de kerk, Mar Bruinzeel.

Dispositie:
Manuaal: Bourdon 16' - 1830/1845/1882, Prestant 8' - 1830/1845/1882, Holpijp 8', Viola di Gamba 8', Octaaf 4' - 1830/1882, Speelfluit 4' - 1830/1882, Woudfluit 2', Cornet IV sterk (discant) - 1982, Trompet 8' - 1882/1982.
Pedaal: Aangehangen.

12.30-13.30 uur: Lunch op eigen gelegenheid (in Diever of Dwingeloo)

13.45 uur: Bezoek aan het orgel van de Brug-Es-kerk te Dwingeloo (Bruges 26 te Dwingeloo)
In 1981 werd een nieuw gebouw voor de Gereformeerde Kerk in gebruik genomen. Het orgel uit de oude kerk, gebouwd door Proper in 1907, dat door H. Thijs uit Harenermolen in 1924 en 1929 was gerepareerd, verhuisde niet mee. Het werd in 1991 vervangen door een nieuw instrument van Nijsse. De tussenliggende jaren is een electronisch orgel gebruikt. Het nieuwe orgel kon worden gekocht dankzij een legaat. Op 5 juli 1991 is het in gebruik genomen.

Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16' (vanaf c), Prestant 8' - discant dubbelkorig, Roerfluit 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2', Cornet V sterk (discant), Mixtuur III-IV sterk, Trompet 8'.
Nevenwerk: Holpijp 8', Gamba 8' - C-H uit Holpijp, Prestant 4', Roerfluit 4', Nasard 2 2/3', Fluit 2', Sesquialter II sterk (vanaf a).
Pedaal: Subbas 16', Open Fluit 8', Fagot 16'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Nevenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Nevenwerk.
Speelhulpen: Tremulant.

15.30 uur: Koffie-/theepauze in Dwingeloo

16.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Hervormde Kerk (Nicolaaskerk) te Dwingeloo (Brink 28, 7991 Dwingeloo)
In 1886 werd door J. van Gelder een nieuw orgel geplaatst in de Doopsgezinde Kerk in Den Haag. Gerrit van Leeuwen voerde in 1911 reparaties uit, waarbij ook de dispositie werd gewijzigd. Op 26 november 1911 nam men het instrument weer in gebruik. Het orgel werd in 1965 door J. Slooff overgeplaatst naar de Hervormde Kerk van Dwingeloo. Het verving een orgel van Spiering uit 1925. De dispositie werd hierbij gewijzigd. Op 5 december 1965 is het in gebruik genomen met een bespeling door H. Smit uit Meppel. In 1999 is het orgel door Mense Ruiter gerestaureerd. In 2002 is een tweede restauratiefase gestart. Deze is afgerond in 2010. Op 6 augustus 2010 werd het orgel weer in gebruik genomen.

Hoofdwerk: Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Roerfluit 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2', Cornet V sterk (discant), Mixtuur II-III sterk (1 1/3'), Trompet 8'.
Bovenwerk: Bourdon 8', Prestant 4', Fluit 4', Piccolo 2', Sesquialter II sterk, Tremulant.
Pedaal: Subbas 16', Bourdon 8', Koraalbas 4'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Bovenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Bovenwerk.

Eventueel kunnen we de dag afsluiten met wokken bij de “Chinees”, te Dieverbrug


Zaterdag 3 september 2011 orgelexcursie naar Blije, Marrum en Ferwerd

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de St. Nicolaaskerk in Blije (Voorstraat 3).
De Sint-Nicolaaskerk, die op de terp van Blije is gebouwd in het begin van de 16e eeuw, is een laat-gotische kerk. Daarvoor stond er een romaanse kerk, waarvan de toren is blijven staan. Deze toren dateert uit de 13e eeuw. De kerk werd gewijd aan Sint-Nicolaas. De kerk is éénbeukig en heeft een vijfzijdig gesloten koor. In een nis boven de huidige ingang aan de noordzijde staat een beeld van Sint-Nicolaas, gemaakt door de uit Ferwerd afkomstige kunstenaar Hans Jouta. In de kerk bevinden zich enkele opvallende grafzerken, o.a.een portretzerk met de afbeeldingen van Janke van Unema († 1540), een vooraanstaand Friese edelman, en zijn vrouw Tet Wyboltsma († 1532). Janke van Unema is afgebeeld in volle wapenrusting. De zerk is gemaakt door Vincent Lucas in 1552. Het kerkmeubilair dateert voor een groot deel uit het begin van de 18e eeuw.
Het orgel is in 1870 gemaakt door Lambertus van Dam uit Leeuwarden.
Bakker & Timmenga wijzigden het in 1930. Zij plaatsten het Bovenwerk in een zwelkast, en op de voor een Klarinet 8' gereserveerde plaats werd een Aeoline 8' geplaatst. Bij een restauratie in 1962/1963 werd de zwelkast weer verwijderd. Het pedaal had oorspronkelijk een omvang van C-g. In 1963 is een nieuw pedaalklavier geplaatst met omvang C-d'.

Dispositie:
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 16', Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Roerfluit 4', Quintprestant 3', Octaaf 2', Cornet IV sterk (discant), Trompet 8' (gedeeld).
Bovenwerk: Salicionaal 8', Violon 8', Viola di Gamba 8', Aeoline 8' - 1930, Roerfluit 4', Salicet 4', Fluit Travers 4', Gemshoorn 2', Tremulant.
Pedaal: Aangehangen aan Hoofdwerk.
Speelhulpen: 2 afsluiters.

12.00 uur: Lunch in Ferwerd

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Godeharduskerk in Marrum (het Oosten 3).
De kerk in Marrum is in de eerste helft van de 13e eeuw gebouwd. Het is een romano-gotische kerk. In de muren is tufsteen verwerkt van de vorige kerk uit de 11e eeuw. De kerkruimte wordt gedekt door een tongewelf met trekbalken. De preekstoel met klankbord stamt uit 1658 en is gemaakt door Dirk Sydtses. De herenbanken zijn in 1723 gemaakt door Jacob Sydses Bruinsma voor Dieuke Wielinga-Westerhuis.
In 1831 voltooide Jan Adolf Hillebrand een nieuw orgel voor de Hervormde Kerk te Marrum. Het instrument werd echter afgekeurd. Nicolaas Anthonie Lohman kreeg de opdracht het werk te verbeteren. In 1833 is het orgel uiteindelijk in gebruik genomen. In de loop van de tijd werd het orgel gewijzigd. Zo werd in 1944 een vrij pedaal geplaatst met twee stemmen (Subbas 16' en Octaaf 8'). Een restauratie door Mense Ruiter in 2009/2010 onder advies van Stef Tuinstra heeft het weer teruggebracht in de staat van 1833. Ruiter werd hierbij bijgestaan door Winold van der Putten en de firma Flentrop voor wat betreft het klinkende gedeelte. Het pedaal is weer aangehangen gemaakt, maar er zijn plannen voor de bouw van een nieuw vrij pedaal. Op 5 november 2010 werd het orgel weer in gebruik genomen met een bespeling door Stef Tuinstra, gevolgd door een open dag op 6 november.
Dispositie:
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Speelfluit 4', Quint 3', Woudfluit 2', Mixtuur III-IV sterk, Trompet 8' (gedeeld).
Rugwerk: Fluit Dolce 8' (gedeeld), Fluit Travers 8' (discant), Gamba 8' (discant), Prestant 4', Fluit 4', Octaaf 2', Dulciaan 8'.
Pedaal: Aangehangen.
Koppelingen: Hoofdwerk - Rugwerk (gedeeld).
Speelhulpen: Tremulant, Ventiel.
Voor meer informatie over dit instrument zie: http://www.hetorgel.nl/norgel2011-03a.htm

15.00 uur: Bezoek aan het orgel van de St. Martinuskerk te Ferwerd (Kerkpad 1)
De Hervormde kerk, die oorspronkelijk was gewijd aan Sint-Martinus, is een langgerekte éénbeukige kerk met vijfzijdig gesloten koor en een forse zadeldaktoren van drie geledingen. De eerste twee geledingen kwamen in de vijftiende eeuw tot stand. De derde geleding ontstond na 1525 en bevat korfboogvormig gesloten nissen.
Het huidige gotische schip werd met steunberen gebouwd na het ontstaan van de toren. De geheel blinde noordmuur van het schip bevat tufstenen van een gesloopte voorganger. De bouw van het koor is gedateerd op 1525. In 1792 heeft men twee classicistische poortjes met ionische pilasters aangebracht.
Van binnen wordt de kerk overspannen door een houten tongewelf dat in 1525 in het schip werd aangebracht. In 1792 werd deze uitgebreid naar het koorgedeelte.
Tot de kerkinventaris behoren een vermoedelijk in de zestiende eeuw in Mechelen gegoten bolkroon, die aan de kerk werd geschonken in 1682. Verder staat er een preekstoel in de kerk uit het midden van de zeventiende eeuw, een portaal met snijwerk van Dirk Embderveld, een overhuifde herenbank uit het einde van de zeventiende eeuw en enkele losse banken uit 1794.
In de toren hangen drie klokken, te weten uit 1383 (Seghebodi), 1426 en 1457 (Henricus Kokenbacker). Aan de zuidmuur van de toren bevindt zich een zandstenen zonnewijzer uit 1640 (vernieuwd in 1704).
Aan de noordoostzijde van de kerk bevindt zich het voormalige kosters- annex schoolmeestershuis (Kerkpad 4), dat waarschijnlijk in 1799 is gebouwd.
In 1872 werd het uit 1711 stammende Arp Schnitger-orgel afgebroken, en vervangen door een nieuw instrument van de gebroeders Adema uit Leeuwarden. Zij behielden twee stemmen uit het oude orgel: de Octaaf 8' (pedaal) en de Octaaf 4' (hoofdwerk). Ook gebruikten zij delen van de oude kas, de blaasbalgen en de windlade van het Hoofdwerk. Klaas Suringbroek, organist van de Grote Kerk te Leeuwarden, keurde het Adema-orgel nadat het was opgeleverd. Het Adema-orgel werd in 1927 gedemonteerd en na de kerkrestauratie herplaatst. Deze herplaatsing was echter niet goed gedaan, zodat het orgel veel gebreken vertoonde. In 1939 kreeg Spanjaard de opdracht een nieuw orgel te maken, met behoud van een deel van het oude materiaal. De kas van Adema werd vervangen door een ander Adema-werk, afkomstig uit de Dominicanerkerk te Leeuwarden. Er werd een tweeklaviers orgel met vrij pedaal en 32 stemmen gebouwd. Het rugwerk bleef leeg, en werd ingericht als boekenkast. In 1948 bouwde de fa. Reil een drieklaviers speeltafel, en het rugwerk werd in gebruik genomen.
In 1981 werd aan Verschueren uit Heythuizen de opdracht gegeven het orgel te restaureren. Dat betekende in feite dat er een nieuw orgel werd gebouwd in de bestaande kas met behoud van goede materialen uit het oude orgel. Adviseur bij het werk was Herman S.J. Zandt uit Dokkum. Qua klankkleur en dispositie werd aansluiting gezocht bij de orgels van F.C. Smits. Naast het Adema-pijpwerk uit 1872 bevat het orgel ook nog twee stemmen van Schnitger uit 1711. De speeltafel werd door Verschueren in Adema-stijl gemaakt. Bij de oplevering was het Bovenwerk nog niet te gebruiken. Er waren reeds drie bestaande registers geplaatst, maar er waren nog vier lege plaatsen op de windlade. Het nieuwe orgel is op 8 december 1983 in gebruik genomen met een concert door de vaste organist van de kerk, Harke Iedema.
Het orgel heeft nu 34 registers, waarvan de laatste geplaatst zijn in 2001.

Dispositie:
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8' - 1872/1983, Holpijp 8' - 1711/1872, Baarpijp 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2', Mixtuur IV-VI sterk (2'), Cornet V sterk (discant) - 1872, Trompet 8', Clairon 4'.
Rugwerk: Roerfluit 8', Flute Travers 8' (discant) - 1872, Prestant 4', Fluit 4' - 1872, Quint 2 2/3', Octaaf 2' - 1872, Terts 1 3/5', Mixtuur III sterk (1'), Dulciaan 8', Tremulant.
Bovenwerk: Holpijp 8' - gereserveerd, Viola 8' - gereserveerd, Fluit 4', Salicet 4', Gemshoorn 2', Sesquialter II sterk - gereserveerd, Fagot 8' - gereserveerd.
Pedaal: Subbas 16' - 1872, Octaaf 8' - 1711, Octaaf 4' - 1711, Fluit 2', Bazuin 16', Trompet 8'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Rugwerk, Hoofdwerk - Positief, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Rugwerk.

Zaterdag 28 mei 2011 Orgelexcursie naar Kampen

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Noorderkerk (Noordweg 53) te Kampen, hier zal (waarschijnlijk) de koffie klaar staan.
Zie ook: http://kaatentijhuis.nl/nieuwbouw_kampen_noorderkerk.html
Kaat & Tijhuis bouwden een nieuw orgel voor de Noorderkerk in Kampen, dat op 3 juli 1982 in gebruik is genomen. Het orgel werd gebouwd in een klassiek vormgegeven orgelkas. De tongwerken werden in Franse stijl gemaakt. In 2004 werd besloten om het orgel te laten reviseren. Tevens wilde men enkele wijzigingen en verbeteringen laten uitvoeren. Als adviseur werd Stef Tuinstra aangetrokken. Dankzij een legaat konden de plannen ook gerealiseerd worden. De werkzaamheden werden uitgevoerd door Kaat & Tijhuis. Op het hoofdwerk zijn de Octaaf 2' en de Trompet 8' vernieuwd, de Mixtuur werd aangevuld met een vijfde koor en de dispositie werd uitgebreid met een Cornet V sterk op een kantsleep. Ook zijn de grootse vier pijpen (C-Dis) van de Prestant 8' geplaatst. Tot dan toe waren hier vier gedekte pijpen geplaatst. Op het onderpositief zijn de Terts en de Kromhoorn vervangen door een Flageolet 1' en een Dulciaan. De dispositie werd uitgebreid met een Viola di Gamba 8' op een kantsleep. Tenslotte is de Fagot 16' van het pedaal vervangen door een Bazuin 16'. De nieuwe tongwerken zijn gemaakt als kopieën van de tongwerken van het orgel in de Hervormde Kerk te Uithuizen. Ook is de winddruk verlaagd van 80 mm naar 69 mm. In april 2007 kon het orgel weer in gebruik worden genomen.

Dispositie:
Hoofdwerk: Prestant 8' - 1982/2007, Roerfluit 8', Octaaf 4', Fluit 4', Octaaf 2' - 2007, Cornet V sterk - 2007, Mixtuur IV-V sterk (1 1/3') - 1982/2007, Trompet 8' - 2007.
Onderpositief: Holpijp 8', Viola di Gamba 8' (vanaf c) - 2007, Open Fluit 4', Nasard 2 2/3', Nachthoorn 2', Flageolet 1' - 2007, Dulciaan 8' - 2007.
Pedaal: Subbas 16', Prestant 8', Octaaf 4', Bazuin 16' - 2007.
Koppelingen: Hoofdwerk - Onderpositief (koppelklavier), Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Onderpositief.
Speelhulpen: Tremulant voor het gehele werk.

12.00 uur: Lunch in Kampen.

13.15 uur: Bezoek aan de werkplaats van Kaat en Tijhuis te Kampen (Neringstraat 8).
Zie http://kaatentijhuis.nl

15.00 uur: Vertrek naar IJsselmuiden voor een bezoek aan het orgel van ‘de Hoeksteen’ (Goudplevier 103).
Zie ook http://kaatentijhuis.nl/nieuwbouw_ijsselmuiden.html
Op 1 november 1989 werd de Hervormde Gemeente De Hoeksteen IJsselmuiden/Grafhorst gesticht. Na de bouw van een kerk in de jaren 1990-1993 werd daar een electronisch orgel geplaatst. In 2004 startte men met fondswerving voor de bouw van een nieuw orgel voor De Hoeksteen in IJsselmuiden. Het orgel van de Grote Kerk in Apeldoorn werd als inspiratiebron voor het ontwerp worden genomen. De definitieve opdracht voor de bouw is op 27 februari 2004 verleend aan de firma Kaat & Tijhuis. Adviseur bij de werkzaamheden was Jan Zwanepol. Bij de bouw wordt deels bestaand pijpwerk gebruikt, afkomstig van orgels uit Arnhem (Verschueren-orgel Sint Jozefkerk uit 1949), Zwolle (Pels-orgel Sint-Jozefkerk uit 1950) en Apeldoorn (Van Leeuwen-orgel Zuiderkerk uit 1932). Op 30 november 2007 is het orgel officieel in gebruik genomen.

Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16' - 1950, Prestant 8', Salicionaal 8' - 1949; C-H gecombineerd met Boudon 16', Roerfluit 8' - 1949, Octaaf 4' - 1949, Speelfluit 4' - 1949, Quint 3' - 1949, Octaaf 2' - 1950, Cornet V sterk (8') (vanaf a) - 1949/1950, Mixtuur IV-V sterk (2') - 1949/2007, Trompet 8', Tremulant.
Zwelwerk: Baarpijp 8', Viola di Gamba 8' - 1949/2007, Vox Céleste 8' (vanaf c), Bourdon 8' - 1949, Salicet 4' - 1949, Fluit Harmoniek 4' - 1949, Nasard 3' - 1949, Nachthoorn 2' - 1949, Terts 1 3/5' - 1949, Flageolet 1' - 1949, Basson-Hobo 8', Tremulant.
Pedaal: Contrabas 16' - 1932, Subbas 16', Octaaf 8', Gedekt 8', Prestant 4' - 1949, Bazuin 16'.

Koppelingen: Hoofdwerk - Zwelwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Zwelwerk.


Zaterdag 9 april 2011 Orgelexcursie naar Wardenburg, Ganderkesee en Berne (omgeving Oldenburg (D))

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Marienkirche te Wardenburg
De Marienkirche in Wardenburg werd gesticht door de Baron von Westerholt. De kerk brandde geheel uit in 1538, maar werd veertig jaar later herbouwd. Dankzij een gesneden houten beeld van Maria was buiten de grenzen van Wardenburg de kerk bekend. Vele pelgrims kwamen hiervoor naar Wardenburg. Toen in 1793 een nieuw altaar kwam, verdween het Mariabeeld. Buiten de kerk staat nog steeds de klokkentoren. Het huidige uiterlijk van de toren stamt uit 1703. Een sterke storm had de oorspronkelijke toren bijna helemaal verwoest. De toren werd herbouwd, maar het uiterlijk veranderde.
Het orgel is gebouwd door Johann Dietrich Busch in 1737.
Het was oorspronkelijk een 2-klaviersorgel met aangehangen pedaal. In 1844 wijzigt de orgelbouwer Schmid de dispositie en voegt een zelfstandig pedaal toe. Het orgel heeft in de loop van de tijd diverse restauraties en veranderingen ondergaan. De laatste restauratie vond plaats in 1974 door de firma Werner Bosch.

Huidige dispositie:

Manuaalomvang: C – g'''
Pedaalomvang: C – d'
Koppels: B-H, H-P, B-P
Onze gastheer in Wardenburg is dhr. Niels Kroidl, hij is sinds 2009 organist in Wardenburg.

Aanvullende info: http://www.nomine.net/wardenburg-st-marien

12.00 uur: Lunch op eigen gelegenheid.

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de St. Cyprian und Cornelius in Ganderkesee
De St. Cyprian und Cornelius is een gotische kerk uit de eerste helft van de 15e eeuw en staat in het centrum van Ganderkesee. De romaanse toren is waarschijnlijk de uit de12e eeuw. De preekstoel in de kerk is voorzien van een opmerkelijk schilderij van de vier evangelisten. Het altaar is van 1744.
Het orgel is in 1699 gebouwd door Arp Schnitger. In 1760 is het uitgebreid door Johann Heinrich Klappmeyer. In de periode 1819-1890 heeft de firma Schmid reparaties en uitbreidingen uitgevoerd. In 1966 is het instrument gerestaureerd door Alfred Führer.
Dispositie:

Hauptwerk	Brustwerk	Pedal
Quintadena 16' (S)	Gedackt 8' (S)	Subbass 16' (K)
Principal 8' (S)	Blockflöte 4' (S)	Principal 8' (F)
Rohrflöte 8' (S)	Oktave 2' (F)	Octave 4' (K)
Oktave 4' (S)	Spitzflöte 2' (S)	Posaune 16' (K,S)
Waldflöte 2' (F)	Sifflöte 1' (F)	Trompet ' (F)
Superoktave 2' (S)	Scharff III (F)	Trompete 4' (F)
Quinte 1 1/3' (F)
Sesquialtera II (S,F)
Mixtur IV (F)
Trompete 8' (F)

Schnitger (S), Klapmeyer (K), Schmid (SC), Führer (F)

Onze gastheer in Ganderkesee is dhr. Peter Elgeti, organist van deze kerk. Hij zal het orgel demonstreren en vertellen over de historie van het orgel. Helaas krijgen we als deelnemers aan de excursie in deze kerk geen toestemming zelf het orgel te bespelen.

Aanvullende info: http://www.arpschnitger.nl/sganderk.html  & http://www.kirche-ganderkesee.de/goprofdetail.asp?ID=194 & http://www.orgel-owl.de/as/as_gand.htm

15.45 uur: Bezoek aan het orgel van de St. Aegiduskirche te Berne
Rond het jaar 1234 werd de bestaande kerk uitgebreid tot een gotische hallenkerk met drie schepen. De kerk werd opgebouwd met Weserzandsteen.
De toren met portaal stamt uit het jaar 1160 en herbergt 3 klokken.
De kerk is in de loop van de eeuwen meerdere keren veranderd. De huidige vorm van de kerk gaat terug naar het jaar 1450. In 1577 werd de inmiddels vervallen kerk gerestaureerd en in de jaren 1968-1988 vindt een volledige renovatie van de kerk plaats. Er worden daarbij o.a. nieuwe vensters in het koor geplaatst.
In 1590 werd een ouder orgel uit de kerk verwijderd. In 1596 kwam een nieuw orgel gereed, gebouwd door Reinhartt von Lampeler, orgelmaker uit Brabant. In de 17e eeuw voegt Harm Kröger aan het instrument een rugwerk en pedaal toe. In 1714 voert Christian Vater een omvangrijke reparatie uit en vernieuwt daarbij de orgelkas. Het orgel heeft een prachtige kas. De laatste restauratie heeft plaatsgehad in 1960 door Alfred Führer.

De huidige dispositie is als volgt:

Hauptwerk	Rückpositiv	Pedal
Principal 8‘	Quintadena 8‘	Principal 16‘
Quintadena 16‘	Gedackt 8‘	Oktav 8‘
Rohrflöte 8‘	Principal 4‘	Oktav 4‘
Oktav 4‘	Gedacktflöte 4‘	Mixtur 2f. 2‘
Quinte 3‘	Waldflöte 2‘	Posaune 16‘
Oktav 2‘	Oktav 2‘	Trompete 8‘
Gemshorn 2‘	Sesquialtera 3f.	Trompete 4‘
Mixtur 4-6f. 11/3	Scharff 4f. 1‘
Trompete 8‘	Krummhorn 8‘

Manuaalomvang: C - f'''
Pedaalomvang: C - f'
Koppels: Rp/Hw, Hw/P, Rp/P
Tremulant
Zimbelsterne

De gastheer in deze kerk is dhr. Lüken, organist van de St. Aegidius.
Aanvullende info: zie http://www.neundorfer-ulf.de/kirche-berne/kirche.htm & http://www.nomine.net/berne-st-aegidius


Zaterdag 5 maart 2011 Orgelexcursie naar Musselkanaal, Stadskanaal en Nieuwe Pekela

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de PKN Kerk (voormalig gereformeerd) van Musselkanaal (Marktstraat 45)
In 1893 plaatste de Leidse orgelmaker Van Gelder een orgel in de Hervormde Kerk van Rotterdam-Feijenoord. De firma Dekker uit Goes plaatste het in 1917 in de Gereformeerde Kerk te Musselkanaal. Het Bovenwerk werd hierbij in een zwelkast geplaatst en uitgebreid met een Vox Céleste 8' (vanaf c). Op het Hoofdwerk werd een Holpijp 8' geplaatst. De firma Hendriksen & Reitsma restaureerde het orgel in 1973 en wijzigde de dispositie. De Trompet werd vernieuwd, maar de oude Trompet is in het orgel bewaard gebleven.
Dispositie
Hoofdwerk: Prestant 8', Bourdon 8' - 1917, Octaaf 4', Quint 2 2/3' - 1973, Octaaf 2', Mixtuur IV sterk - 1973, Trompet 8' - 1973.
Bovenwerk: Holpijp 8', Quintadena 4', Gemshoorn 2', Quint 1 1/3', Sesquialter II sterk (vanaf a), Tremulant.
Pedaal: Subbas 16', Prestant 8' - C-e gecombineerd met Hoofdwerk.
Koppelingen: Hoofdwerk - Bovenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Bovenwerk.

12.00 uur: Lunch op eigen gelegenheid

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van “De Kandelaar”, Vrijgem. Geref. Kerk, Navolaan 28 te Stadskanaal.
Op 17 december 1982 werd in de gereformeerde kerk 'De Kandelaar' te Stadskanaal een nieuw orgel in gebruik genomen. Adviseur bij de bouw was Jan Zwart uit Apeldoorn. Bij de oplevering was het rugwerk nog helemaal leeg en ook de beide pedaaltongwerken waren niet geplaatst. In 1989 voltooide Van Vulpen het rugwerk, maar de tongwerken van pedaal (Fagot 16' en Trompet 8') en rugwerk (Dulciaan 8') bleven gereserveerd. Het rugwerk is hierna op 13 januari 1989 officieel in gebruik genomen. In 1996 plaatste Van Vulpen de Bazuin 16' op het pedaal. De Dulciaan 8' is in 2008 geplaatst en tenslotte is in 2009 de Trompet 8' op het pedaal geplaatst, waarmee het orgel voltooid is.
Dispositie
Hoofdwerk: Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Open Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Cornet V sterk, Mixtuur IV sterk, Trompet 8' (gedeeld).
Rugwerk: Holpijp 8', Quintadeen 8', Prestant 4', Roerfluit 4', Nasard 3', Nachthoorn 2', Sesquialter II sterk, Mixtuur III sterk, Dulciaan 8' - 2008, Tremulant.
Pedaal: Subbas 16', Prestant 8', Bazuin 16', Trompet 8' - 2009.

15.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Nederlands Hervormde kerk, Ds.Sicco Tjadenstraat 51 te Nieuwe Pekela.
In 1912 liet J.H. Manuel een legaat na voor de bouw van een orgel in de Hervormde Kerk te Nieuwe Pekela. Er had tot die tijd nog nooit een orgel in de kerk gestaan. De firma Standaart uit Schiedam leverde een jaar later een orgel met één manuaal en pedaal. Er werd een nieuwe galerij gemaakt waar het orgel op kwam te staan. Mense Ruiter reviseerde het instrument in 1964 tijdens de restauratie van het kerkgebouw. In 1973 is de dispositie gewijzigd door A.J. Opten, hierbij geassisteerd door de firma Verschueren. Hij vermaakte de Voix Celeste 8' tot een Quint en wijzigde de Cornet V sterk in een Sesquialter. Ingrijpender was de verbouwing door de firma Kaat & Tijhuis in 1985. Hierbij is de gehele mechaniek inclusief de windladen vervangen door mechanische sleepladen. De oude registers werden over twee klavieren verdeeld en aangevuld met nieuwe stemmen. Er is een derde manuaal als koppelklavier geplaatst. In 1988 is een nieuwe Prestant 8' geplaatst. Het pedaalklavier is nog van Standaart.
Dispositie
Hoofdwerk: Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Octaaf 2', Mixtuur III sterk, Trompet 8'.
Nevenwerk: Viola 8', Holpijp 8', Fluit 4', Nasard 2 2/3', Woudfluit 2', Terts 1 3/5'.
Pedaal: Subbas 16', Prestant 8'.
Koppelingen: Koppelklavier, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Nevenwerk.
Speelhulpen: Tremulant.

Zaterdag 29 januari 2011 jaarvergadering, tevens excursie naar Slagharen (Ov) en Hollandscheveld

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de RK-kerk te Slagharen (Herenstraat 15). Hier drinken we eerst koffie.
Het orgel van de Sint Alphonsuskerk te Slagharen is uitgerust met een koppelklavier voor het koppelen van de beide manualen. Het is gebouwd door de firma B.A.G. Orgelmakers onder advies van Bernard Bartelink. Op 28 december 1982 nam men het in gebruik met de adviseur achter de klavieren en met medewerking van de koren van de parochie.
Dispositie:
Hoofwerk: Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Octaaf 2', Mixtuur IV sterk, Dulciaan 8'.
Borstwerk: Holpijp 8', Roerfluit 4', Nasard 3', Gemshoorn 2', Terts 1 3/5', Prestant 1', Tremulant.
Pedaal: Subbas 16', Gedekt 8', Octaaf 4'.
Koppelingen: Koppelklavier, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Borstwerk.

12.00 uur: Lunch (op eigen gelegenheid)

13.30-15.00 uur: Jaarvergadering KVOK afdeling Drenthe bij de Ned. Herv. Kerk te Hollandscheveld

15.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Ned. Herv. Kerk Hollandscheveld
Jan Proper kreeg in 1909 de opdracht voor de bouw van een nieuw orgel voor de Hervormde Kerk te Hollandscheveld. Het werd in gebruik genomen op 18 april 1910. In 1944 werkte Klaas Doornbos aan het orgel. Hij verving de Voix Celeste door een Woudfluit 2' en de Aeoline 4' door een Gemsquint 1 1/3'. In 1978 voerde Reil een restauratie uit, waarbij verder niets werd gewijzigd. Op 7 december 1999 werd de toren van de kerk getroffen door een bolbliksem. Er volgde flinke schade. Het orgel is in 2000/2001 geheel schoongemaakt door de firma Reil.
Dispositie:

Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2', Cornet IV sterk (discant), Mixtuur III-V sterk, Trompet 8' (gedeeld).
Bovenwerk: Gamba 8', Roerfluit 8', Roerfluit 4', Woudfluit 2' - 1944, Nasard 1 1/3' - 1944.
Pedaal: Aangehangen aan Hoofdwerk.
Koppelingen: Hoofdwerk - Nevenwerk, Pedaal - Nevenwerk.

Voor meer details zie: http://www.orgelsindrenthe.nl/nederlands/hollandvhk.html

Voor de stukken van de jaarvergadering zie de bijlage.

Aansluitend aan de vergadering zal Henk de Haan een dia-presentatie houden van de excursies die de KVOK afdeling Drenthe het afgelopen jaar (2010) heeft gehouden.

In memoriam Reni Koster-Hoeksema 1931-2011
Op 29 maart overleed Reni Koster-Hoeksema, 79 jaar oud.
Zij kreeg op jonge leeftijd orgelles (in klavarskribo) van haarvader op het harmonium. Later leerde ze ook pedaalspelen. Met Pasen 1943, nog geen twaalf jaar oud, speelde ze haar eerste kerkdienst. Het orgel bleef haar boeien. In 1974 behaalde ze het diploma Kerkelijk Orgelspel A en ze volgde een cursus koordirectie. Ze is ongeveer dertig jaar organist geweest in Nieuw-Weerdinge.Vervolgens verhuisde ze naar Emmen waar ze organist werd in de Angeluskerk en later in de Zuiderkerk. In 2007 heeft ze afscheid genomen als organist van de Zuiderkerk te Emmen.
Van november 1974 tot februari 1993 is ze correspondent geweest van de GOV-kring Emmen, later Emmen/Hoogeveen. Bovendien was ze van maart 1992 tot 1996 lid van het landelijk bestuur van de GOV.
In 2004 is ze koninklijk onderscheiden als lid in de orde van Oranje Nassau. Ze was toen zestig jaar organist!
Haar gezondheid ging in 2006 achteruit door de ziekte van Alzheimer en vasculaire dementie. Ze overleed in het verzorgingstehuis De Bleerinckte Emmen.
We verliezen in haar een warme, meelevende en actieve collega.
De dienst van Woord en Gebed werd gehouden in haar 'eigen' Zuiderkerk waarna de begrafenis plaats vond op de begraafplaats Het Oeverse Bos te Emmen.
Henk Oving (voormalig correspondent van de GOV-kring Emmen/Hoogeveen)

2010 historie

Zaterdag 6 november: dagexcursie naar Assen.

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van “De Voorhof” (wijk Maasdijk, Martin Luther Kingweg 50).

We drinken hier eerst koffie.
Het orgel van De Voorhof in Assen werd in 1964 gebouwd voor de Mirtekerk te Groningen. Mense Ruiter maakte een groot instrument en reserveerde vier plaatsen op het pedaal. Deze plaatsen zijn nooit ingevuld. Het is op 19 september 1964 in gebruik genomen. In 1998 werd het orgel verplaatst naar Assen omdat de Mirtekerk werd gesloten. De kas werd wit gelakt. Op 19 maart 1998 is het instrument in gebruik genomen.

Dispositie:
Hoofdwerk: Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Speelfluit 4', Woudfluit 2', Mixtuur III-V sterk, Dulciaan 16', Trompet 8'.
Bovenwerk: Holpijp 8', Roerfluit 4', Octaaf 2', Larigot 1 1/3', Sesquialter II sterk, Kromhoorn 8', Tremulant.
Pedaal: Bourdon 16', Prestant 8' - gereserveerd, Bourdon 8', Octaaf 4' - gereserveerd, Octaaf 2' - gereserveerd, Bazuin 16' - gereserveerd, Front Cornet 4'.
Koppelingen: Hoofdwerk - Bovenwerk, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Bovenwerk.

Meer details op http://www.orgelsindrenthe.nl

12.00 uur: Lunch op eigen gelegenheid

14.00 uur: Bezoek aan het orgel van “De Kandelaarkerk” (Oude Molenstraat 20).
Het orgel werd in 1981 gebouwd door Mense Ruiter uit Zuidwolde. De registers met een* zijn afkomstig uit een orgel van Van Oeckelen uit 1884. De kas en de mechanieken zijn compleet nieuw. De magazijnbalgen, de motor en de Bourdon 16' (**) van het pedaal afkomstig uit het voorgaande Valckx en Van Kouteren-orgel. Een deel van het Valckx & van Kouteren-materiaal is verwerkt in Bedum Goede Herderkerk. De octaaf 4' van het pedaal is niet met zekerheid aan van Oeckelen toe te wijzen.

Dispositie:

Hoofdwerk: Bourdon 16' *, Prestant 8’, Viola da Gamba 8’*, Holpijp 8’*, Octaaf 4’*, Open fluit 4’*, Quint 2 2/3’, Octaaf 2’, Cornet V, Mixtuur IV-V, Trompet 8’
Rugwerk: Flute travers 8’disc.*, Gedekt 8’, Prestant 4’, Roerfluit 4’, Woudfluit 2’*, Sesquialter II disc., Scherp III, Dulciaan 8’.
Pedaal: Bourdon 16’**, Octaaf 8’*, Octaaf 4’*, Bazuin 16’.

Stemming: Werckmeister III
Van de Gedekt 8' kan alleen de bas spreken (ivm Fluit Travers) door de knop verder uit te trekken. De Bourdon 16' spreekt vanaf c, de Sesquialter vanaf b.

Meer details op http://www.orgelsindrenthe.nl

15.30 uur: Bezoek aan het orgel van “De Opstandingskerk” (Wilgenbeemd 2)
In de jaren 1984-1986 bouwde de fa. Van Vulpen een nieuw orgel in de Ontmoetingskerk te Ridderkerk. Hier verving het een elektrisch unit-orgel van Arie Verduijn uit 1966. Adviseurs waren Arend Jan Gierveld en Jean Telder. Op 13 november 1986 is het in gebruik genomen. Na de sluiting van deze kerk werd het orgel in 1995 door Sicco Steendam in Assen geplaatst.

Dispositie:

Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Octaaf 2', Mixtuur IV sterk, Cornet IV sterk (discant).
Nevenwerk: Holpijp 8', Openfluit 4', Quint 3', Woudfluit 2', Terts 1 3/5', Dulciaan 8'.
Pedaal: Bourdon 16' - transmissie, Prestant 8' - transmissie, Trompet 8'.
Koppelingen: Manuaalkoppel - schuifkoppel, Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Nevenwerk.
Speelhulpen: Tremulant.

Meer details op http://www.orgelsindrenthe.nl


Zaterdag 9 oktober bezoek aan 3 orgels in Beilen en Westerbork
Deze excursie is extra ingelast, omdat de aanvankelijk geplande studiemiddag niet doorgaat.

10.00 uur: Bezoek aan het huisorgel van de familie Pottjewijd te Beilen, De Woert 12.

Dit orgel werd rond 1966 gebouwd door Bruno Christensen toen hij nog in dienst was bij Marcussen te Aabenraa. De orderportefeuille was bij Marcussen dermate gevuld dat de wachttijden te hoog opliepen. Het pijpwerk is dan ook geheel van Marcussen makelij. Met de opbrengst van dit instrument richtte Bruno Christensen zijn eigen werkplaats in een oud schoolgebouw in Terkelsbøl in en begon voor eigen rekening orgels te maken. Zie http://www.bruno-christensen.dk Het instrument werd gemaakt voor de familie Kollisch te Epe.
Nadat dhr. Kollisch eind '90 jaren was overleden werd het orgel aangekocht door de fam. Pottjewijd. Het instrument werd door de orgelmakerij van Steendam enigszins aangepast, zodat de orgelmotor buiten de muziekkamer kon worden geplaatst en de diepte van het vrije pedaal iets afnam. De kas werd opnieuw geschilderd, waarbij de kleuren werden behouden maar in een iets donkerder tint.

Dispositie:
 

12.00 uur: Lunch bij de fam. Pottjewijd met sope en boerenkool

13.30 uur: Bezoek aan het Müller-orgel van de hervormde kerk te Westerbork
Op 20 januari 1726 leverde Christian Müller een orgel voor de kerk te Beetgum. Het is daar in 1727 door Schwartzburg opgebouwd en afgewerkt. Müller had een nieuwe kas geleverd met nieuwe mechaniek, maar het gebruikte pijpwerk is vrijwel allemaal van ouder datum. In 1792 werkte Albertus van Gruisen aan het orgel. Mogelijk heeft hij het pedaalklavier gemaakt. Omdat het instrument door de jaren heen slechts geregeld werd gestemd, maar verder niet onderhouden, kreeg het steeds meer mankementen. Plannen voor een nieuw orgel werden gemaakt en in 1861 kreeg Van Oeckelen de opdracht. Het oude orgel kreeg hij mee als afdankertje. Petrus van Oeckelen plaatste in 1862 dit oude orgel over naar Westerbork.
Van Oeckelen wijzigde nauwelijks iets aan het orgel. De Sexquialter is vervangen door een Viola di Gamba, maar alle technische delen zijn behouden gebleven. Van Vulpen restaureerde het werk in 1953. De Sexquialter werd weer herplaatst. Na verloop van tijd was het instrument vrijwel onbespeelbaar geraakt. Tijdens de kerkrestauratie werd het in 1983 gedemonteerd. Onder advies van Klaas Bolt voerde Albert H. de Graaf een restauratie uit in de jaren 1986/1987. Op 1 oktober 1987 is het orgel weer in gebruik genomen met een bespeling door Klaas Bolt.
Dispositie:
Manuaal: Praestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Quint 3' (gedeeld), Octaaf 2', Sexquialter III sterk (discant) - 1987, Mixtuur III sterk (1 1/3'), Trompet 8' (gedeeld), Tremulant.
Pedaal: Aangehangen.
Speelhulpen: Windlosser.

Voor aanvullende informatie zie: http://www.orgelsindrenthe.nl/nederlands/westerbork.html

Voor informatie over het kistorgel in de kerk zie: http://www.orgelsindrenthe.nl/nederlands/westerbork1.html 

15.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Gereformeerde kerk te Drijber, Berkenweg 12.
In 1939 bouwt Spiering een klein pneumatisch orgel met één klavier. In de jaren 1985/1986 volgt een volledige verbouwing door Nijsse. Hij maakt er een mechanisch instrument van met twee klavieren en vrij pedaal. Een middelste klavier wordt als koppelklavier gebouwd. Het pijpwerk van het Nevenwerk en het Pedaal is nieuw. Ook de Mixtuur van het Hoofdwerk wordt vernieuwd.

Dispositie:
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Octaaf 2', Quint 1 1/3', Mixtuur II-III sterk - 1986.
Nevenwerk: Roerfluit 8' - 1986, Fluit 4' - 1986, Nasard 2 2/3' - 1986, Fluit 2' - 1986, Terts 1 3/5' - 1986, Tremulant - 1986.
Pedaal: Subbas 16' - 1986.
Voor aanvullende informatie zie: http://www.orgelsindrenthe.nl/nederlands/drijber.html


 

Zaterdag 28 augustus 2010 Orgelexcursie naar Hasselt en Kampen
Deze excursie stond aanvankelijk in september gepland, maar in verband met de beschikbaarheid van de te bezoeken kerken is de excursie verplaatst naar 28 augustus 2010

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Gereformeerde kerk “Bolwerk” te Hasselt, Kastanjelaan 3. Hier drinken we eerst koffie.
Dit kerkgebouw van de Gereformeerde Kerk te Hasselt werd in 1959 in gebruik genomen.
Dhr. Jan Holthuis, lid van de Gereformeerde Kerk Hasselt en als orgelmaker werkzaam bij de Orgelmakerij Reil te Heerde, heeft het initiatief genomen om het elektronische orgel te vervangen door een pijporgel. De idee ontstond om met een beperkt budget een speciaal voor deze kerk ontworpen orgel te realiseren door de bouw daarvan zelf ter hand te nemen. In overleg met Orgelmakerij Reil bleek het mogelijk om kwalitatief goed materiaal (pijpwerk, windladen en kasdelen) uit hun voorraad over te nemen en op basis daarvan het ontwerp en de bouw in eigen beheer uit te laten voeren door Jan Holthuis.
Het orgel is op een galerij geplaatst aan de torenzijde van het kerkgebouw.
Voor de kappen van het torens van de hoofdkas is gebruik gemaakt van een in 1954 door Reil geplaatste en in 1992 weer verwijderde rugwerkkas bij het Scheuer-orgel in de Hervormde Kerk te Hardenberg. De kappen vormden het uitgangspunt voor het ontwerp.

Dispositie:

Werktuiglijke registers:
Pedaalkoppel Hoofdwerk
Manuaalkoppel (schuifkoppel)
Tremulant hele orgel (opliggend)
Tremulant Rugpositief (inliggend)

Toonhoogte: 440 Hz bij 18 graden C
Stemming: Bach/Barnes
Winddruk: 60 mm wk.

12.00 uur: Lunch in Kampen (op eigen gelegenheid)

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de “Nieuwe Kerk” te Kampen, Broederweg 32.
Het oude Proper-orgel uit 1908 werd in 1958/1959 door Pels & Zoon vervangen door dit nieuwe instrument. Het heeft veel transmissies, aangelegd met behulp van de Pels-repetitieladen. Op 25 februari 1959 is het orgel in gebruik genomen. Het instrument is in 1980 grondig gerestaureerd door Kaat & Tijhuis. Onder advies van Harry Hamer en Herman Kamp is in 2008 gestart met een ingrijpende verbouwing van het orgel door de firma Nijsse. Het wordt uitgebreid tot 53 stemmen en de tractuur wordt mechanisch gemaakt. In februari 2008 is het instrument gedemonteerd. In het najaar moeten de werkzaamheden zijn afgerond. Adviseurs bij de ombouw zijn de organisten van de kerk, Harry Hamer en Herman Kamp. Op vrijdag 3 april 2009 is het vernieuwde orgel in gebruik genomen. Het werd hierbij bespeeld door Harry Hamer en Herman Kamp.

Dispositie:

Koppelingen:
Hoofdwerk – Rugwerk
Hoofdwerk – Zwelwerk
Rugwerk – Zwelwerk
Pedaal – Hoofdwerk
Pedaal – Rugwerk
Pedaal - Zwelwerk.

15.15 uur: Bezoek aan het orgel van de “Broederkerk” te Kampen, Broederstraat 16.
Rond 1620 bouwde Jan Morlet II een nieuw orgel in de Broederkerk. Het instrument werd in 1656 nagekeken en gewijzigd door Jan Morlet III. Frans Caspar Schnitger (jr.) werkte aan het orgel in 1786. Toen in 1811 de kerk werd verbouwd, besloot men een nieuw orgel te laten maken tegen de muur die sinds 1811 koor en kerk scheidt. Het werk is verricht door een onbekende bouwer, zeer waarschijnlijk A. van Gruisen uit Leeuwarden. De kas is in 1821 gemaakt door B. Feijnebuik. Het orgel bevatte waarschijnlijk 8 stemmen uit het oude orgel. Rond 1900 is er al heel wat aan gewijzigd (o.a. door Zwier van Dijk) als Jan Proper het orgel in 1911 uitbreidt. De speeltafel werd verplaatst, hij verbouwde het borstwerk tot bovenwerk, maakte een nieuwe windlade voor het hoofdwerk en een vrij (pneumatisch) pedaal. De dispositie van het orgel werd uitgebreid met een Mixtuur op het Hoofdwerk en een Gamba 8' en Vox Céleste 8' op het Bovenwerk. In 1938 werd een restauratie uitgevoerd door Sanders, die ook enkele wijzigingen uitvoerde. Zo verving hij de Trompet 16' van het Hoofdwerk door een Cornet V sterk (discant), vernieuwde hij de Trompet 8', maakte hij een nieuwe pedaallade en wijzigde hij de dispositie van het pedaal door het vervangen van de Cello en de Gedekt door een Octaafbas en een nieuwe Gedekt en het plaatsen van een Fagot 16'. Het orgel is opnieuw door Sanders gerestaureerd in 1960. De Gamba en Vox Céleste van het Bovenwerk verdwenen nu weer ten gunste van een Quint en een Terts. De Hobo verving hij door een Ruispijp. Ook zijn alle frontpijpen vernieuwd. Mede op initiatief van organist Henk van Putten werd een grote restauratie uitgevoerd in de jaren 1989-1993. De situatie van 1900 werd als uitgangspunt genomen, maar ook is het orgel uitgebreid met een derde klavier. Hierdoor werd de loze kas van het rugwerk in gebruik genomen. Het pneumatische pedaal is ook vervangen door een nieuw mechanisch pedaal. Het hoofdwerk werd in de hoofdwerkkas geplaatst, en het oude bovenwerk werd verwijderd. In plaats hiervan is een onderpositief gebouwd op de plek waar zich eerst het hoofdwerk bevond. De Roorfluyt van het Hoofdwerk is afkomstig van het orgel in Vollenhove. Op 31 maart 1993 is het gerestaureerde instrument weer in gebruik genomen.

Dispositie:

Koppelingen:
Hoofdwerk – Rugwerk
Hoofdwerk – Onderpositief
Pedaal – Hoofdwerk
Pedaal – Onderpositief
Pedaal - Rugwerk.
 

Zaterdag 29 mei 2010 Orgelexcursie naar Zuidwolde en Noordwolde (Gr)
10.00 uur: Bezoek aan de Orgelmakerij Mense Ruiter in Zuidwolde, Oosterseweg 13
12.00 uur: Lunch in Zuidwolde bij “MoekeVaatstra”, Boterdiep WZ 45
13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Ned. Herv. kerk te Zuidwolde (Middeleeuwse kerk)

Zuidwolde (Gr) - N.H. Kerk en Café Vaatstra © Henk Binnendijk

In 1817 werd een nieuw orgel geïnstalleerd door N.A. Lohman & zonen. Het houtsnijwerk van het Lohman orgel was van de hand van Mattaeus Walles.
Het orgel werd opgeleverd als een één klaviers instrument met acht stemmen, voorzien van aangehangen pedaal.
In 1836 werd het orgel door Lohmans zonen G.W. en H.B. Lohman uitgebreid met een manuaalkoppel, afsluiting en aangehangen pedaal.
Verder werd een bovenwerk toegevoegd met zes stemmen.
In 1895 moderniseerde Jan Doornbos het orgel en verhoogde de kas. Dit kon omdat tijdens de laatste restauratie van de kerk de vlakke balkenzolder vervangen was door een stucgewelf. Tevens was de galerij 4 meter vergroot, waardoor het orgel verder naar voren kon worden geplaatst.
De manuaalkoppel werd ongedaan gemaakt. De spaanbalgen vervangen door een magazijnbalg.
In 1980 repareert Mense Ruiter Orgelmakers BV het orgel. Houten Bourdonpijpen worden hierbij verwijderd.
Gedurende de periode maart 2009 tot april 2010 voert Mense Ruiter Orgelmakers BV een totale restauratie uit op basis van een subsidie door het Rijk voor achterstallig onderhoud en aanvullende financiële bijdragen van o.a.van de Stichting Oude Groninger Kerken, Gemeente Bedum, en andere fondsen en acties van de plaatselijke commissie van Zuidwolde.

Dispositie:
Hoofdwerk: Bourdon 16' - 1895, Praestant 8', Holpijp 8', Praestant 4', Fluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Trompet 8' - 1895.
Onderpositief: Prestant 8', Viool di Gamba 8' - 1836/1895, Holpijp 8' (gedeeld), Octaaf 4', Openfluit 4', Klarinet 8' - 1895.
Pedaal: Aangehangen.
Koppelingen: Manuaalkoppel.
Speelhulpen: Tremulant, 2 afsluiters, Windlossing.
Meer informatie is te vinden op: http://www.middeleeuwsekerkzuidwolde.nl Op deze web-site is o.a. een filmpje over de restauratie van het orgel te bekijken.

15.00 uur Bezoek aan de Ned. Herv. kerk te Noordwolde

Het orgel van de dorpskerk in Noordwolde dateert uit 1640. Mogelijk is het in 1650 in de huidige kas geplaatst door A. Waelckens, in samenwerking met A. de Mare. Schnitger voerde een reparatie uit in 1695. Het orgel had oorspronkelijk drie manualen en 27 stemmen. In 1802 werd het orgel grondig gewijzigd door Freytag. Hij verwijderde het borstwerk en maakte nieuwe windladen en mechaniek. Ook het front werd gewijzigd. In 1833 werkte Lohman aan het orgel. Hij verving de Quint 3' door een Viola di Gamba en de Sesquialter II-III sterk door een Flageolet. Lohman schoof verder de Quintadeen van het Rugwerk op tot een Holpijp, wijzigde de Cornet en maakte een nieuwe manuaalkoppel. Het snijwerk van de kassen werd tevens vernieuwd door A. Walles. In 1903 werkte M. Eertman aan het orgel. Hij verving de Fluit 2' van het Hoofdwerk door een Bourdon 16'. Deze Bourdon is in 1984 weer verwijderd, mede vanwege de houtworm. Er is echter geen Fluit geplaatst. In 1990 is het orgel door Mense Ruiter in een Neidhardt-temperatuur gestemd. Het orgel 2004/2005 is het gerestaureerd door de firma Mense Ruiter onder advies van Stef Tuinstra. Uitgangspunt was de situatie van 1833. De Fluit 2' is gereconstrueerd.

Dispositie:
Manuaal: Praestant 8', Roerfluit 8', Viola di Gamba 8', Octaaf 4', Fluit 4', Fluit 2' - 2005, Mixtuur 3-4-5-6 sterk, Trompet 8'.
Rugwerk: Holpijp 8', Praestant 4', Roerfluit 4', Octaaf 2', Speelfluit 2', Flageolet 1', Voxhumana 8' - 1802; in een houten kastje..
Pedaal: Bourdon 16' - 1802, Praestant 8', Octaaf 4', Bazuin 16', Cornet 4'.
Koppelingen: Manuaalkoppel (gedeeld), Pedaalkoppeling.
Speelhulpen: Tremulant, Ventiel Manuaal, Ventiel Rugpositief, Ventiel Pedaal, Windlossing, Nihil - loze knop, Schel.
 

Zaterdag 17 april 2010 Orgelexcursie naar Westerhusen en Aurich (Ostfriesland (D))

Fotoreportage van de excursie. Foto's Westerhusen en Aurich Lamberti: Geert Jan Pottjewijd, Aurich RK: Leo Ridderbos

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Ref. Kirche te Westerhusen
De kerk van Westerhusen is in de 15e eeuw tot stand gekomen op een warf. Ten zuiden van de kerk staat de mooiste klokkentoren van de wijde omgeving.
In de kerk zijn laatgotische muurschilderingen ontdekt en in het zicht gebracht. De ene is een voorstelling van de Laatste Oordeel, met Christus op de regenboog. Tevens is er een tronende en gekroonde Christus te zien. De andere afbeelding is van Sint Christoffel. De schilderingen dateren uit de 15e eeuw.
Het orgel is 1643 gebouwd door Jost Sieburg. Op de luiken zijn een sterrenhemel met zon en maan geschilderd. De renaissance-trompet behoort tot één van de waardevolste tongwerken in Noord-Duitsland. Het orgel is in 1955 gerestaureerd door Ahrend en Brunzema.

Dispositie:
Principal 4’
Gedackt 8’
Quintadena 8’
Octave 2’
Quinta 1 ½’
Mixtur 4 sterk
Trompete 8’

Het pedaal is aangehangen en de stemming is middentoon.

12.00 uur: Lunch in Aurich op eigen gelegenheid.

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Lambertikirche te Aurich (Lambertshof 2)
De Lambertikirche is al omstreeks 1200 gebouwd. Na zes eeuwen raakte het gebouw omstreeks 1820 helemaal in verval, zodat het helemaal moest worden gesloopt. De nieuwe Lambertikirche is in 1834-1835 gebouwd in neoclassicistische stijl. In de kerk is nog wel het middeleeuwse “Ihlower Altar’ te vinden. Dit is afkomstig uit een klooster in de buurt van Aurich.
Het orgel in de Lambertikirche is gebouwd door Ahrend en Brunzema (1960/61)en heeft de volgende dispositie:

Koppels:I-II, I-P, II-P

15.30 uur: Bezoek aan de St. Ludgerus Kirche te Aurich (Georgswall 15)
Direct na de reformatie waren er in Ostfriesland bijna geen katholieke kerken meer. Later nam het aantal katholieken langzaam weer wat toe.
In 1849 gaf de toenmalige regering toestemming tot de bouw van een katholieke kerk.
In 1903 werd de kerk vanwege toenemend kerkbezoek vergroot.
Het orgel in deze kerk is gebouwd door Bernhardt Edskes in 1997.
Het heeft de volgende dispositie:
 

Zaterdag 6 maart Orgelexcursie naar Schoonebeek en Barger-Compascuum (Harmoniummuseum)

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Hervormde Kerk te Schoonebeek

We drinken hier eerst koffie.
De Hervormde Kerk te Schoonebeek is in 1927 gebouwd. Het orgel is in 1970 gebouwd door de firma Reil uit Heerde.
Voor meer details zie: www.orgelsindrenthe/nederlands/schoonbhk.html
Het heeft de volgende dispositie:
 

12.00 uur: Lunch op eigen gelegenheid.

13.00 uur Harmoniummuseum Barger-Compascuum
We zijn te gast in het Harmoniummuseum, gevestigd in het Veenpark: Berkenrode 4, 7884 TR te Barger-Compascuum.
Het museum bestaat sinds 2000, maar voor die tijd waren al vele instrumenten verzameld.
De instrumenten stonden eerst opgesteld in de St.-Antoniuskerk te Zwartemeer.
Vanwege de hoge vochtigheidsgraad in die voormalige kerk moest de Stichting Harmonium Museum Drenthe uitwijken naar een andere locatie.
Nu staan de instrumenten in het voormalig Turftheater in het Veenpark. De collectie harmoniums wisselt door aan- en verkoop van harmoniums.
Voor meer informatie kunt u de website raadplegen: www.harmonium-museum.nl 
Deze middag wordt in samenwerking met onze collega’s van de afdeling Drenthe georganiseerd. We hebben Klaas Trapman uit Den Haag bereid kunnen vinden ons uitleg te geven over het harmonium en ons te informeren over de de literatuur die in de afgelopen eeuw voor dit instrument is geschreven. Als u bladmuziek speciaal voor harmonium hebt kunt u dit meenemen en ons voorspelen.
Belangstellenden van buiten de KVOK zijn ook van harte welkom, dus neem ook iemand mee die dit leuk vindt. Wij vragen deze belangstellenden wel een bijdrage van € 5 voor entree van het Harmoniummuseum. Het wordt een interessante middag met muzikale trap(pen)!
 

13 Februari 2010 Excusie en jaarvergadering Ommelanderwijk en Gasselternijveen

Hierbij nodigen wij u uit voor de jaarvergadering, tevens excursie naar Ommelanderwijk (Veendam) en Gasselternijveen

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van Nederlands Hervormde Kerk te Ommelanderwijk. Hier drinken we eerst koffie.
Het orgel in deze kerk is in 1874 gebouwd door Roelf Meijer te Veendam. Aanvankelijk was Roelf Meijer grutter en kruidenier.
Rond 1867 vestigde Meijer zich als “Orgel- en Pianofabrikant” in Veendam. Zijn eerste orgel was het orgel van de Nederlands Hervormde Kerk te Wildervank.
In 1914 verrichtte Jan Doornbos diverse werkzaamheden aan het orgel.
In 2009 is het orgel gerestaureerd door de firma Mense Ruiter, waarbij veel werkzaamheden zijn uitgevoerd door de orgelmakerij van der Putten uit Finsterwolde.
Aan de dispositie was sinds 1874 niets veranderd.

Manuaal (C-e3):
Bourdon 16' (gedeeld) Speelhulpen: Windlosser.
Prestant 8'
Viola di Gamba 8'
Roerfluit 8'
Octaaf 4'
Gemsfluit 4'
Quint 3'
Octaaf 2'
Trompet 8'.
Pedaal (C-g0):
Aangehangen.

12.00 uur: Lunch (op eigen gelegenheid)

13.30 -15.00 uur: Jaarvergadering bij de Protestantse Gemeente te Gasselternijveen, Vaart 3, 9514 AA Gasselternijveen.

Agenda jaarvergadering :
1. Opening
2. Mededelingen
3. Jaarverslag van de penningmeester (ontvangt u tijdens de vergadering)
4. Jaarverslag van de secretaris (zie bijlage)
5. Voorlopig programma 2010 (zie bijlage)
6. Geografische grens KVOK afdeling Drenthe
7. Vaststelling bestuur KVOK afdeling Drenthe (zie bijlage)
8. Benoeming afgevaardigden Algemene Vergadering
9. Rondvraag
10. Sluiting

Aansluitend aan de vergadering zal Henk de Haan een dia-presentatie houden van de excursies die de KVOK afdeling Drenthe het afgelopen jaar (2009) heeft gehouden.
 

Bijlage bij punt 7 van de agenda: Vaststelling bestuur KVOK afdeling Drenthe
Zoals bekend is de KVOK ontstaan uit de verenigingen KNOV en GOV.
In Drenthe bestond al een jarenlange samenwerking tussen de KNOV en GOV.
Voor de nieuwe afdeling Drenthe van de KVOK dient een nieuw bestuur vastgesteld te worden.
Voorgesteld wordt om het bestuur als volgt samen te stellen:
dhr. H. de Haan voorzitter
dhr. G. Kiewiet penningmeester
dhr. H. Ridderbos secretaris
dhr. H. Oving algemeen lid
dhr. J. Kamphuis algemeen lid
dhr. J. vd Berg algemeen lid

Tegenkandidaten kunnen tot één uur voor de aanvang van de vergadering schriftelijk bij de huidige secretaris worden ingediend. De samenstelling van het bestuur zal dan door stemming worden bepaald.

Foto: Geert Jan Pottjewijd

Rond 15.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Protestantse Gemeente te Gasselternijveen
Dit orgel is in 1850 gemaakt door H.E. Freytag en Zoon en is het oorspronkelijke rugpositief van het grote orgel in de Lutherse Kerk in Groningen. In 1900 is dit orgel door de Fa. Gebr. Van Oeckelen uit Harenermolen in de toenmalige Hervormde Kerk geplaatst.
In november 2008 is het orgel gedemonteerd door de orgelmakerij Mense Ruiter. Het is gerestaureerd naar de situatie van 1900. Er is in mei 2009 gestart met de opbouw van het orgel in de kerk.
Het orgel is 13 december 2009 weer in gebruik genomen.
Voor details zie: http://www.orgelsindrenthe.nl/nederlands/gasselternijveen01.html

Dispositie:

Manuaal
Bourdon 16'
Violon 16' discant
Praestant 8'
Holpijp 8'
Viola di Gamba 8'
Octaaf 4'
Octaaf 2'
Mixtuur III-V b/d
Trompet 8'
Pedaal (C-a): Aangehangen

2009

Jaarverslag 2009

Jaarverslag van de KVOK afdeling Drenthe over 2009.

17-01-2009 Jaarvergadering, tevens excursie naar Zuidwolde (Dr) en Hoogeveen
Rond 10.00 uur verzamelden we ons bij de Ger. Vrijg. Kerk “Het Anker” te Zuidwolde (Dr). We brachten een bezoek aan het orgel van deze kerk. De kerk heeft een bestaand instrument uit Bruchem bij Zaltbommel aangekocht, gebouwd door Louis Kramer uit 1981.
Het is van 2005-2007 gerenoveerd en verbeterd door Rini Wimmenhove uit Hoogeveen.
Het orgel is in oktober 2007 in gebruik genomen. Tevens brachten we een bezoek aan de werkplaats van orgelmaker Wimmenhove.
’s Middags hebben we onze jaarvergadering gehouden bij de Ger. Vrijg. Kerk “De Opgang” te Hoogeveen.
Onze voorzitter, Henk de Haan, ging in op de nieuwe vereniging KVOK, die ontstaan is uit de KNOV en de GOV. In Drenthe was er al een jarenlange samenwerking tussen de KNOV en GOV. Droevig was het bericht van het overlijden van dhr. Cees Hooimeijer. Cees is jarenlang secretaris geweest van district Drenthe van de KNOV. Hij was een trouwe bezoeker van onze excursies, waar hij zichtbaar van genoot.
De penningmeester meldt dat er afgelopen jaar wat geld tekort was. De landelijke penningmeester stelt een bedrag beschikbaar, maar dat is helaas niet altijd toereikend.
Het jaarverslag van de secretaris wordt goedgekeurd. Vervolgens wordt het voorlopig jaarprogramma voor 2009 doorgenomen.
Tot slot wordt afgesproken dat de heren Kamphuis en Ridderbos als afgevaardigden van de afdeling Drenthe de landelijke jaarvergadering zullen bezoeken.
Tijdens de rondvraag wordt een aantal suggesties gedaan t.a.v. mogelijke excursies. Zo krijgen we o.a een uitnodiging om het orgel in Gasselternijveen te bezoeken en wellicht volgend jaar aldaar de jaarvergadering te houden.

07-03-2009 Excursie naar Zwartsluis en Vollenhove
In Zwartsluis brachten we een bezoek aan twee orgels: Het Van den Berg & Wendt-orgel (1973) in de Gereformeerde kerk en het orgel van Knol in de Ned. Hervormde kerk.
In beide kerken werden we door de plaatselijke organisten ontvangen.
Later op de dag bezochten we het orgel (Apollonius Bosch) van de Grote- of Nicolaaskerk te Vollenhove.

18-04-2009 Excursie naar Uttum, Jennelt, Groothusen en Pilsum (Ost-Friesland)
We begonnen deze excursie met een bezoek aan het renaissanceorgel van de Ref. Kirche te Uttum uit 1660.
Daarna kwamen we aan in Jennelt, alwaar we het orgel van Johann Friedrich Constabel in 1738 bezochten.
Na de lunch volgden nog de orgels in de Ref. Kirche (Sankt Petri-Kirche) te Groothusen (Johan. Fr. Wenthin 1798-1801) en in de Sankt Stephanus Kirche te Pilsum. Dit laatste orgel werd in 1694 door Valentin Ulrich Grotian gebouwd.

13-06-2009 Excursie naar orgelmakerij Reil (Heerde) en Wapenveld (Hervormde Kerk)
’s Ochtends kwamen we aan bij de orgelmakerij van de firma Reil te Heerde . Hier werden we ontvangen door dhr. Hans Reil. Het bedrijf werd gepresenteerd aan de hand van een film die gemaakt was naar aanleiding van het 75-jarig bestaan van de firma Reil. Later volgde een rondleiding door het bedrijf.
’s Middags was er een bezoek aan het orgel van de Hervormde Kerk te Wapenveld
Dit orgel, in 1982 gebouwd door Orgelmakerij Gebr. Reil te Heerde, is afkomstig uit de Noorderkerk van de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt te Groningen en is in 2008 overgeplaatst naar Wapenveld.

19-09-2009 Excursie naar Vries en Assen
In de ochtend werd het orgel van de Dorpskerk van Vries bezocht. In 1888 werd in deze kerk een één klaviers mechanisch sleeplade-orgel met aangehangen pedaal geplaatst door de orgelmakers P. van Oeckelen en Zn. te Haren.
Na de lunch gingen we naar het orgel van ‘de Bron’ te Assen.In 2008 werd hier een nieuw orgel geplaatst met gebruikmaking van deels bestaand materiaal door orgelmakerij Sicco Steendam.
Tot slot kwamen we bij het orgel van de Adventskerk te Assen.
In 1970 werd in deze kerk een nieuw orgel gebouwd door de firma Gebr. Van Vulpen.

03-10-2009 Studiemiddag Andriessen
In de voormalige Gereformeerde Kerk te Meppel werd een studiemiddag gehouden over de muziek van Hendrik Andriessen. Deze studiemiddag is georganiseerd door het Coördinatieteam, met leden van de KVOK en de VGK. De docente deze middag was Willeke Smits.

07-11-2009 Excursie naar Heemse, Hardenberg en Den Ham
Op deze ochtend werd door ons een bezoek gebracht aan het orgel van de Ned. Herv. Kerk in Heemse (Hardenberg). Het orgel in deze kerk is gebouwd door Blank te Herwijnen in 1977. Daarna volgde het orgel van ‘Het Morgenlicht’ te Hardenberg.
In 1995 plaatste Hendriksen en Reitsma in deze kerk (Gereformeerd Vrijgemaakt) het orgel.
Tot slot volgde het orgel van de Ned. Herv. Kerk te Den Ham.
Het orgel van de Nederlandse Hervormde Kerk in Den Ham is in 1841 gebouwd door J.C. Scheuer.

V
Bijlage bij punt 7 van de agenda: Vaststelling bestuur KVOK afdeling Drenthe
Zoals bekend is de KVOK ontstaan uit de verenigingen KNOV en GOV.
In Drenthe bestond al een jarenlange samenwerking tussen de KNOV en GOV.
Voor de nieuwe afdeling Drenthe van de KVOK dient een nieuw bestuur vastgesteld te worden.
Voorgesteld wordt om het bestuur als volgt samen te stellen:
dhr. H. de Haan voorzitter
dhr. G. Kiewiet penningmeester
dhr. H. Ridderbos secretaris
dhr. H. Oving algemeen lid
dhr. J. Kamphuis algemeen lid
dhr. J. vd Berg algemeen lid

Tegenkandidaten kunnen tot één uur voor de aanvang van de vergadering schriftelijk bij de huidige secretaris worden ingediend. De samenstelling van het bestuur zal dan door stemming worden bepaald.

Zaterdag 19 september 2009 Orgelexcursie naar Vries en Assen

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van ‘de Bron’ te Assen, Einthovenstraat 28
In 2008 werd er een nieuw orgel geplaatst met gebruikmaking van deels bestaand materiaal door orgelmakerij Sicco Steendam.
Voor dit instrument zijn de windladen en het grootste gedeelte van het pijpwerk van het Van den Berg en Wendt orgel (1966) uit de voormalige Bethaniëkerk te Arnhem hergebruikt.
Het ontwerp van de orgelkas ontstond in samenwerking met architectenbureau Axes. Het sluit aan bij de vormgeving van de kerkzaal en het meubilair van het liturgisch centrum.
Het orgel had bij oplevering de volgende dispositie:
 

12.30 uur: Lunch op eigen gelegenheid

13.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Dorpskerk van Vries. We drinken hier eerst koffie.
De kerk te Vries is een typisch voorbeeld van een romano-gotische kerk. Het oudste deel en de toren dateren uit de 12e tot 13e eeuw. Vooral de toren is een der fraaiste romaanse dorpstorens in ons land. Het gotische koor is van 1425. In de 17e eeuw vonden herstellingen plaats. Een grote restauratie vond plaats van 1946 tot 1949. Het interieur bevat een mooie kansel die in 1661 door jonkheer Ubbena van Bunne werd geschonken. Bij de laatste restauratie werd de gietvorm van de torenklok gevonden die nu in de kelder van de consistorie staat. In 1888 werd in deze kerk een één klaviers mechanisch sleeplade-orgel met aangehangen pedaal geplaatst door de orgelmakers P. van Oeckelen en Zn. te Haren.
In 2007 is het orgel gerestaureerd door Mense Ruiter Orgelmakers.
In september 2007 nam de protestantse gemeente van Vries haar gerestaureerde orgel in gebruik.

Dispositie:
Manuaal (C-f3)
Prestant 8’
Bourdon B/D 16’
Holpijp 8’
Viola di Gamba 8’
Octaaf 4’
Octaaf 2’
Fluit 4’
Cornet 3 st.
Pedaal (C-a)
aangehangen

Meer info: http://www.orgelsindrenthe.nl/nederlands/vrieshk.html

15.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Adventskerk te Assen, Lindelaan 49
In 1970 werd in de nieuw gebouwde kerk een nieuw orgel gebouwd door de firma Gebr. Van Vulpen, orgelmakers te Utrecht. Dit mechanisch sleepladen orgel in eikenhouten kast is zo gemaakt, dat kast en front aansluiten op de gebogen buitenwand van de kerk, hierdoor heeft het orgel een naar binnen gebogen front. De dispositie werd als volgt:

Meer info: http://www.adventskerk-assen.nl/orgel.htm & http://orgelsindrenthe.nl/nederlands/assen07.html

Zaterdag 13 juni 2009 Orgelexcursie naar orgelmakerij Reil (Heerde) en Wapenveld (Hervormde Kerk)
10.00 uur: Bezoek orgelmakerij Reil te Heerde, Postweg 50b
13.00 uur: Lunch op eigen gelegenheid
14.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Hervormde Kerk te Wapenveld
Zie ook: www.orgelcommissie.hervormdwapenveld.nl
Het orgel, in 1982 gebouwd door Orgelmakerij Gebr. Reil te Heerde, is afkomstig uit de Noorderkerk van de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt te Groningen.
Orgelmakerij Reil kreeg in 1979 de opdracht een nieuw orgel te bouwen in de Noorderkerk ter vervanging van het pneumatische Rohlfing-orgel uit 1923. Daarbij werd gebruik gemaakt van delen van het oude orgel. De pedaaltorens en ballustrade werden verwerkt in een verder nieuw front in een Noord-Duitse stijl. Houten pijpwerk werd opnieuw gebruikt in de Subbas 16 en Octaaf 8 (geheel), Bourdon 16 (gedeeltelijk) en de Bazuin 16 (groot deel van de houten bekers). Ook de Cornet V werd samengesteld uit bestaand pijpwerk. Aanvankelijk kreeg ook de oude balg een plaats in het Reil-orgel; in 1999 werd deze echter vervangen door twee spaanbalgen. Het Reil-orgel werd in 1982 in gebruik genomen.
Teruglopend ledental heeft de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt van Groningen doen besluiten de Noorderkerk af te stoten. Het orgel was inmiddels aangekocht door de Hervormde Gemeente Wapenveld ter vervanging van een orgel van Pels uit 1947. Het Pels-orgel, in 1996 door Patijn Orgelbouw te Wapenveld gerenoveerd, zal door de firma Pels-d’Hondt Orgelbouw uit Herselt (B) worden overgeplaatst naar de Eglise du Coeur Eucharistique de Jésus in Parijs. In maart 2008 werd het orgel van de Noorderkerk in Groningen gedemonteerd. De overplaatsing werd uitgevoerd door vrijwilligers van Wapenveld, waaronder een aantal medewerkers van de Orgelmakers Gebr. Reil. Door de geringere hoogte van de kerk in Wapenveld zijn de bekronende beelden van te toren gewijzigd. Op de middentoren van het hoofdwerk werd een van harpspelers van de pedaaltorens geplaatst. De twee beeldengroepen van elk drie putti die in Groningen het orgel op de balustraderand flankeerden kregen een plaats op de pedaaltorens. Tenslotte werd de winddruk enigszins verlaagd en de intonatie op een aantal punten aangepast.
Dr. Jan R. Luth, organist van de Noorderkerk in Groningen, was als adviseur bij het project betrokken.

Dispositie:

Koppels: Koppel I+II (schuifkoppel), Pedaalkoppel I, Pedaalkoppel II
Tremulant
Cymbelster
Winddruk 78 mm Wk.
Stemming: Werckmeister III (gemodificeerd)
Toonhoogte: a=440 Hz bij 18ËšC

Zaterdag 18 april 2009 Orgelexcursie naar Uttum, Jennelt, Groothusen en Pilsum (Ost-Friesland)

10.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Ref. Kirche te Uttum
Het orgel in de kerk van Uttum is één van de belangrijkste renaissanceorgels, die nog nagenoeg volledig origineel behouden en bespeelbaar is. Het instrument werd omstreeks 1660 gebouwd met gebruik van ouder pijpmateriaal uit de 16e en begin 17e eeuw. Het orgel beschikt over 9 registers en heeft één manuaal. Het orgel heeft geen pedaal.
In 1716 werden aan beide kanten van het orgeldeuren geplaatst en de bekroningen boven de drie torens. Verschillende orgelbouwers hebben in de loop van de tijd aan het orgel gewerkt: Johann Friedrich Constabel (1748), Dirk Lohmann (1769-1770), Hinrich Renken de Vries (1785-1786), Gerhard Janssen Schmid (1795-96, 1805), Johann Christian Grüneberg (1811), Johann Diepenbrock (1881).
Oorspronkelijk heeft het orgel aan de westzijde van de kerk gestaan. In 1829 plaatste Johann Gottfried Rohlfs het orgel aan de oostzijde.
Van 1956 tot 1957 werd het orgel door Ahrend und Brunzema (Leer-Loga) gerestaureerd. Van de pijpen werden de Sesquialtera, een deel van de Mixtur, de zes laagst klinkende frontpijpen gereconstrueerd evenals de klaviatuur en de windlade. Het orgel is gestemd in middentoonstemming.

Dispositie:
Manual CDEFGA–c3
Praestant 8′
Quintadeen 16′
Gedact 8′
Quintadeen 8′
Octaaf 4′
Octaaf 2′
Sesquialtera II
Mixtur III-IV 11/3′
Trompet 8′
Pedaal: Aangehangen

De kerk in Uttum is een forse romaanse bakstenen kerk en is in het midden van de 13e eeuw tot stand gekomen. De westtoren kwam in 1527 tot stand en heeft laatgotische vormen. In 1804 is het stenen gewelf vervangen door een houten plafond. Vermeldenswaard is het bronzen doopvont uit 1474. Het is gemaakt door de klokkengieter Hendrick Klinghe. Het klokvormige bekken wordt gedragen door 4 diakenen en op de buitenwand staan heiligen afgebeeld en tevens de Doop in de Jordaan en de Kruisiging.
De preekstoel is uit 1580 en is in renaissancestijl gemaakt. De avondmaalstafel en de kerkenraadsbank hebben dezelfde stijl als de preekstoel. In de koorruimte is een collectie grafzerken aanwezig. Opvallend daarbij is de zerk van de hoofdeling Aeildt Vrese, overleden in 1542. De dode is een in een levendige houding in wapenrusting, helm aan de voeten, afgebeeld, terwijl hij wordt omarmd door de dood met een tijdglas in zijn hand.

11.30 uur: Bezoek aan het orgel van Ref. Kirche te Jennelt.
Het orgel is gebouwd door Johann Friedrich Constabel in 1738 voor de Reformierte Kirche in Bargebur. Het telde acht registers met een aangehangen pedaal. Het orgel kwam in 1864 naar Hamswehrum alwaar het meer dan 100 jaar is gebleven. In 1970 is het naar Jennelt gekomen, waarbij het gerestaureerd werd door Ahrend en Brunzema. Drie ontbrekende registers (Principal 4’, Sesquialtera en Trompete) werden opnieuw vervangen. Het orgel heeft een frisse klank. Het is het enige orgel van Constabel dat nagenoeg geheel behouden is.

Dispositie:
Manual C- c’’’
Praestant 4’
Gedackt 8’
Flöte 4’
Quinte 3’
Waldflöte 2’
Sesquialtera 2 st
Mixtur 3 st
Trompete B/D 8’
Pedaal: aangehangen

De kerk van Jennelt is gebouwd op een langgerekte warf. De kerk dateert van omstreeks 1300, de romaanse tijd, al oogt de kerk laatgotisch. Dit komt omdat in de late Middeleeuwen grote spitsbogige vensters in de muren gemaakt zijn.
Even naast de overgang tussen schip en koor staat op het dak een met leien gedekte ruiter met een luidklokje.
Onder het koor in de kerk bevindt zich een grafkelder. De familie zu Innhausen und Knyphausen oefende dankzij grondbezit gezag uit in Ostfriesland. Voor Jennelt was Dodo zu Innhausen und Knyphausen belangrijk. Hij was veldmaarschalk voor de Zweedse koning Gustav Adolf tijdens de dertigjarige oorlog (1618-1648). Hij sneuvelde in 1636 bij Haselünne. Dodo heeft zichzelf en zijn familie laten begraven in metalen sarcofagen in de grafkelder die na een luik in de vloer geopend te hebben, over een stenen trap is te bereiken. Op de voorste rij liggen Dodo en zijn familieleden.

13.00 uur: Lunch op eigen gelegenheid

14.00 uur: Bezoek aan het orgel van de Ref. Kirche (Sankt Petri-Kirche) te Groothusen
Het orgel, met classicistische orgelkas, stamt uit 1798-1801. Het werd gebouwd door Johan. Fr. Wenthin, orgelbouwer te Emden. In de 19e eeuw heeft het instrument geen ingrijpende veranderingen ondergaan. In 1930 is het orgel uitgebreid met een pedaallade waarop een Subbas en een Oktavbas geplaatst zijn.
In de jaren 1986/87 is het orgel grondig gerestaureerd door Führer.

Dispositie:

Manualkoppel B/D

Het muurwerk van deze kerk is voor een belangrijk deel opgebouwd uit tufsteen. Deze tufsteen is een stollingsgesteente dat tot ongeveer 1200 voor kerkbouw werd gebruikt. Voor deze kerk is de tufsteen weer hergebruikt en vermengd met baksteen. In Groothusen hebben we te maken met een laatgotische kerk met hoge spitsboogvensters. De toren stamt uit omstreeks 1225 en is bijna even breed als de kerk. Vlakbij het zuidelijke galmgat van de toren is een uurwerk in renaissancestijl aangebracht.
Het pronkstuk binnenin de kerk is het doopvont uit 1454 dat gemaakt is door de klokkengieter Ghert Klinghe uit Bremen. Het doopvont wordt gedragen door diakenen en op de rand zijn afbeeldingen van de Kruisiging, apostelen en Maria.

15.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Sankt Stephanus Kirche te Pilsum
Het orgel van de Kreuzkirche in Pilsum werd in 1694 door Valentin Ulrich Grotian gebouwd en is grotendeels in oorspronkelijke staat behouden. Het is naast de orgels van van Arp Schnitger één van de belangrijkste barokorgels in Ostfriesland.
In 1772 werd het orgel door Dirk Lohmann (Emden) gerenoveerd. Uit deze tijd stamt het opschrift: Eedo Siewerts / Organist en Schoolmeester.
De reparatie door H. F. Thielke (Emden) leidde tot verslechtering van het instrumnet.
Jürgen Ahrend bracht in 1991 het orgel weer in de toestand van 1694.
De pijpen in het front werden voorzien van tinfolie.
Het orgel is gestemd in een gemodificeerde middentoonstemming.

Dispositie sinds 1991 (= 1694)

Tremulant

De kerk werd in de 13e eeuw gebouwd. Op dezelfde plek stond voordien een houten kerk uit de 12e eeuw. De kerk heeft een bescheiden vrijstaande klokkentoren. Bij de laatste restauratie zijn muurschilderingen gevonden, waarschijnlijk uit de 13e eeuw. In de kerk is een bronzen doopvont uit 1469 gemaakt door Hinrich Klinghe. De kansel is door Peter Gerkes Husmann uit Emdem in 1704 gemaakt.

7 maart 2009 Orgelexcursie naar Zwartsluis en Vollenhove
10.00 uur: Gereformeerde kerk (Het Singel 16) te Zwartsluis. Hier drinken we eerst koffie.
In 1973 plaatsten Van den Berg & Wendt een nieuw orgel in de kerk, dat op initiatief van organist Teun Plomp is gebouwd. Het verving een instrument van Zwier van Dijk uit 1880, dat echter door de jaren heen zeer veel verbouwd was. De historische delen van het oude orgel, die nog uit het begin van de achttiende eeuw dateerden, werden opnieuw gebruikt. Het oude front werd gebruikt als rugwerkkas. De nieuwe hoofdwerkkas werd van deze kas afgeleid. Op 4 januari 1974 speelde Teun Plomp het orgel in.
Dispositie:
Hoofdwerk: Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Gedekte Fluit 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2', Woudfluit 2', Mixtuur IV sterk (1 1/3'), Trompet 8'.
Rugwerk: Holpijp 8', Quintadeen 8', Prestant 4', Gedekte Fluit 4', Quint 1 1/3', Scherp IV sterk (1'), Sesquialter II sterk, Kromhoorn 8', Tremulant.
Pedaal: Subbas 16', Prestant 8' - transmissie, Octaf 4', Fagot 16'.
Koppelingen: Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Rugwerk, Hoofdwerk - Rugwerk.

11.30 uur: Hervormde kerk (Kerkstraat 31) te Zwartsluis.
Knol bouwde het orgel tussen 1793 en 1796. Hij gebruikte pijpen uit het vorige orgel. Van dit orgel is niets bekend, behalve de dispositie die door Knock wordt vermeld. Het nieuwe orgel is gekeurd op 13 december 1796 door de heer Berghuis uit Kampen. Op 18 februari 1797 nam men het nieuwe orgel in gebruik tijdens een speciale dienst met medewerking van een koor en de organist dhr. H. Lubbers. In 1880 is de Cimbel verwijderd. Tijdens een restauratie door Valckx & Van Kouteren in 1936 is een vrij pedaal gemaakt met alleen een Subbas, overigens een transmissie van het manuaal. De Prestant 8' werd toen pneumatisch gemaakt, en de Trompet 8' werd vernieuwd. Het orgel is in 1974 door de firma Leeflang & Keijzer volledig gerestaureerd. Daarbij de is het orgel zoveel mogelijk in oorspronkelijke staat teruggebracht. De verbouwde kas is ook gerestaureerd, en de aangebouwde delen zijn verwijderd. Tenslotte is de kas in lichte kleuren geschilderd. Adviseur bij de werkzaamheden was dr. Maarten Vente. In 2007 was een nieuwe restauratie nodig. Deze is uitgevoerd door de firma Mense Ruiter. Op 15 december 2007 is het orgel weer in gebruik genomen.
Dispositie:
Manuaal: Bourdon 16' (gedeeld), Prestant 8' (gedeeld), Holpijp 8' (gedeeld), Fiool de Gambe 8' (discant), Prestant 4', Fluit 4' (gedeeld), Octaaf 2' (gedeeld), Sexquialter II-III sterk (gedeeld), Cimbel III sterk (gedeeld) - 1976, Ruischpijp II sterk (bas), Mixtuur IV-V sterk (gedeeld), Trompet 8' (gedeeld).
Pedaal: Subbas 16'
Koppelingen: Pedaalkoppel

13.00 uur: Lunch: een suggestie is wellicht Motel Zwartewater, De Vlakte 20 8064PC Zwartsluis.

14.30 uur: Bezoek aan het orgel van de Grote- of Nicolaaskerk te Vollenhove.
In de grote hallenkerk van Vollenhove bouwde Apollonius Bosch uit Amsterdam een instrument met twee manualen en aangehangen pedaal. In 1720 werkte Franz Caspar Schnitger aan het orgel. Het pedaal bleef echter aangehangen. Freytag voerde in 1808 enkele vooral technische reparaties uit. Van hem dateert de oudst vermelde dispositie. In 1860 maakte Jan van Loo uit Zwolle een zelfstandig pedaal in nieuwe zijtorens, en hij wijzigde de dispositie op enkele punten. Later werden er nog verschillende stemmen vervangen, o.a. door G. van Druten in 1894 (Rugwerk) en door A.L. Krom uit Utrecht in 1915. Tussen 1840 en 1892 verdween de Vox Humana 8' van het Hoofdwerk. Begin jaren zeventig van de twintigste eeuw is het instrument onder advies van Lambert Erné, na diens overlijden opgevolgd door zijn zoon Hans Erné gerestaureerd door Van Vulpen. Hoewel het de bedoeling was om de situatie van 1860 te reconstrueren, is dit niet volledig uitgevoerd. Enkele stemmen zijn nieuw gemaakt, en de oorspronkelijke toonhoogte (die in elk geval ook nog door Schnitger was gehandhaafd) is hersteld. De Bourdon 16' van het hoofdwerk werd teruggebouwd naar een Bourdon 8', en de Roerfluit verviel. Ook werden de Viola di Gamba 8' en Salicionaal 8' van het Rugwerk vervangen door een Nasard 3' en een Sesquialter. Op 15 oktober 1971 nam men het gerestaureerde instrument weer in gebruik met een concert door Hans Erné.
De registertrekkers van het rugwerk zijn in de kas van het rugwerk aangebracht.
Dispositie:
Hoofdwerk: Prestant 8', Bourdon 8', Octaaf 4', Fluit 4', Octaaf 2', Fluit 2', Cornet IV sterk (discant) - 1686, Mixtuur IV sterk - 1686, Cimbel IV-VI sterk - 1977, Trompet 8' - 1720, Tremulant.
Rugwerk: Holpijp 8' - 1686, Prestant 4' - 1686, Fluit 4' - 1686, Nasard 3' - 1977, Octaaf 2' - 1720, Woudfluit 2' - 1720, Sexquialter II sterk - 1977, Mixtuur IV sterk - 1977, Dulciaan 8' - 1720, Tremulant.
Pedaal: Bourdon 16' - 1860, Prestant 8' - 1860, Holfluit 8' - 1860, Octaaf 4' - 1860, Bazuin 16' - 1860, Trombone 8' - 1860.
Koppelingen: Manuaalkoppel (schuifkoppel), Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Rugwerk.
Temperatuur Werckmeister III

17 januari 2009 Jaarvergadering te Hoogeveen, tevens excursie naar Zuidwolde (Ger. Vrijg. Kerk “Het Anker”) en Hoogeveen (Ger. Vrijg. Kerk “De Opgang”)

 

Ter nagedachtenis Cees Hooimeijer
Op 29 september overleed, na een ernstige ziekte, ons lid Cees Hooimeijer.
Hij werd bijna tweeënzeventigjaar. Cees Hooimeijer was jarenlang organist van de St.-Stephanusparochie in Meppel. Ook leidde hij daar het koor. Hij was vaste bezoeker van de districtsbijeenkomsten en was ongeveer vijftien jaar lang secretaris van KNOV-district Drenthe.
Nog in juni vertegenwoordigde hij ons district bij de jaarvergadering in Den Haag.
Wij gedenken hem met respect.
HENK DE HAAN (voorzitter afdeling Drenthe)