10.00 uur:
Bezoek aan de het orgel van de Hervormde Kerk van Den Andel.
Adres: De Streekweg 91, 9956 PR Den Andel.
Dhr. Dirk Molenaar zal vandaag onze gastheer zijn bij de te bezoeken orgels.
Adres: De Streekweg 91, 9956 PR Den Andel.
Dhr. Dirk Molenaar zal vandaag onze gastheer zijn bij de te bezoeken orgels.
De kerk is Den Andel is gebouwd rond 1250. Het gebouw heeft een vrijstaande toren. In de kerk had nog nooit een orgel gestaan, toen de heer Boijkema in december 1878 een orgel liet bouwen door de firma Van Oeckelen en Zn. Het instrument kreeg één manuaal met negen stemmen en aangehangen pedaal. Het instrument werd nooit gewijzigd. Door een verzakking van de west- en de zuidmuur van de kerk is het orgel echter scheefgetrokken. Tijdens de kerkrestauratie van 1991/1992 is de muur wel gestut, maar niet hersteld.
Eind 2023 is de restauratie van het orgel gestart. Deze werd uitgevoerd door Orgelmakerij Van der Putten. Het instrument is gedemonteerd en overgebracht naar de werkplaats. Adviseur was Peter van Dijk. De restauratie werd in mei 2025 voltooid en het orgel is op 17 mei 2025 feestelijk in gebruik genomen.
Dispositie:
Manuaal (C-f”’): Bourdon 16′ (B/D), Prestant 8′, Violoncel 8′ (c°-f”’), Gedakt 8′, Viola di Gamba 8′ – C-B from Gedakt, Octaaf 4′, Fluit 4′, Woudfluit 2′, Trompet 8′ (c°-f”’).
Pedaal (C-a°): Aangehangen.
Speelhulpen: Windlosser.
Manuaal (C-f”’): Bourdon 16′ (B/D), Prestant 8′, Violoncel 8′ (c°-f”’), Gedakt 8′, Viola di Gamba 8′ – C-B from Gedakt, Octaaf 4′, Fluit 4′, Woudfluit 2′, Trompet 8′ (c°-f”’).
Pedaal (C-a°): Aangehangen.
Speelhulpen: Windlosser.
12.30 uur: Lunch (locatie nader te bepalen). Onderweg naar de lunch is het wellicht mogelijk om een kort bezoek te brengen aan het Van Oeckelenorgel in de Dorpskerk van Westernieland uit 1893 (rest. 2003 door Mense Ruiter).
Adres: Schaapweg 2, 9969 PM Westernieland
Adres: Schaapweg 2, 9969 PM Westernieland
14.00 uur:
Bezoek aan het orgel van de Dorpskerk te Zandeweer.
Adres: Hoofdstraat 7, 9997 PH Zandeweer.
Adres: Hoofdstraat 7, 9997 PH Zandeweer.
Het orgel in Zandeweer (1731) was het eerste door Hinsz zelfstandig gebouwde instrument. Het is geheel vervaardigd in de stijl van Franz Caspar Schnitger, wiens bedrijf Hinsz had overgenomen. Het orgel is lange tijd onderhouden geweest door Hinsz en later door Freytag. In de negentiende eeuw werkten allerlei kleine bouwers aan het instrument. De dispositie is in deze tijd licht aangepast: de Quint 1 1/2 werd door een Viola di Gamba 8′ vervangen en de Fluit 2′ van het rugpositief werd gewijzigd in een Fluit 4′. Mogelijk is dit in 1853 gebeurd, toen Geert Pieter Dik een grote reparatie uitvoerde.
Waarschijnlijk zijn in 1883 twee registers van het rugwerk verwijderd: de Scherp en de Sexquialter. In dat jaar werd door Roelf Meyer een grote reparatie uitgevoerd. Het rugwerk heeft nog altijd één open plaats op de windlade. Jan Doornbos voerde in 1902 een ingrijpende revisie uit, waarbij de spaanbalgen werden vervangen door een magazijnbalg, de manuaalkoppel werd gewijzigd van een schuifkoppel in een trekkoppel, de Mixtuur verving hij door een Fluit 4′, de tongwerken werden gewijzigd en ten slotte is het gehele orgel opnieuw geïntoneerd. J.W. Dekker restaureerde in 1932 de klaviatuur en de mechaniek. In 1952 plaatste Klaas Doornbos een windmachine.
In 1985-1987 is door De Graaf uit Leusden aan het orgel gewerkt. Op één van de lege plekken in het rugwerk werd een Sexquialter II sterk geplaatst. Ook verving hij de Gamba door een Quint 1 1/2′. Tegelijkertijd restaureerde Mense Ruiter de registermechaniek van het rugpositief met registertrekkers in de kas van het rugwerk. De firma Metzler reconstrueerde de Vox Humana. Een echte restauratie kon echter door allerlei omstandigheden niet worden gestart.
Pas in 2004 was het mogelijk hier een opdracht voor te geven. Onder advies van Stef Tuinstra is het werk uitgevoerd door de firma Reil. Het orgel is bij deze restauratie zoveel mogelijk teruggebracht in de oorspronkelijke staat. De windvoorziening werd opnieuw aangelegd met spaanbalgen. De temperatuur (middentoon ¼ komma) die Hinsz heeft gelegd in de stemming is aan de hand van het pijpwerk vastgesteld en weer toegepast. Op 13 juni 2008 kon het orgel opnieuw in gebruik worden genomen. Adviseur Stef Tuinstra bespeelde het bij deze gelegenheid.
Dispositie
Manuael (C-c”’): Quintadena 16′ – C-F 2008, Praestant 8′, Floite Dues 8′, Octaav 4′, Nassat Quint 3′, Super Octaav 2′, Mixtuir 3, 4, 5 à 6 stark (2/3′), Trompet 8′ – 1731/2008.
Ruck-Positiv (C-c”’): Rohr Floit 8′, Praestant 4′, Super Octaav 2′, Walt Floit 2′, Quinta 1 1/2′ – 1984, Sexquialtra 2 stark (2/3′) – 1984, Scharp 4 stark (1/2′) – 1731/2008, Vox Humana 8′ – 1985/2008.
Pedaal (C-d’): Aangehangen.
Koppelingen: Manuaalkoppel – schuifkoppel.
Speelhulpen: Tremulant Dues – 2008, Calcante Schel – 2008, Uytloop des Winds, Speerventil Manuael – 2008, Speerventil Ruck-Positiv – 2008.
Manuael (C-c”’): Quintadena 16′ – C-F 2008, Praestant 8′, Floite Dues 8′, Octaav 4′, Nassat Quint 3′, Super Octaav 2′, Mixtuir 3, 4, 5 à 6 stark (2/3′), Trompet 8′ – 1731/2008.
Ruck-Positiv (C-c”’): Rohr Floit 8′, Praestant 4′, Super Octaav 2′, Walt Floit 2′, Quinta 1 1/2′ – 1984, Sexquialtra 2 stark (2/3′) – 1984, Scharp 4 stark (1/2′) – 1731/2008, Vox Humana 8′ – 1985/2008.
Pedaal (C-d’): Aangehangen.
Koppelingen: Manuaalkoppel – schuifkoppel.
Speelhulpen: Tremulant Dues – 2008, Calcante Schel – 2008, Uytloop des Winds, Speerventil Manuael – 2008, Speerventil Ruck-Positiv – 2008.
Met vriendelijke groeten,
Leo Ridderbos